0936 292 319 |

lienhe@spmamnon.edu.vn

Xây dựng môi trường phát triển ngôn ngữ cho trẻ mầm non phù hợp với nhu cầu phát triển của trẻ

11/9/2018 3:57:00 PM

Xây dựng môi trường phát triển ngôn ngữ cho trẻ mầm non phù hợp với nhu cầu phát triển của trẻ

Phát triển ngôn ngữ cho trẻ mầm non theo chương trình GDMN hiện hành tập trung phát triển các kỹ năng nghe, nói, tiền đọc và tiền viết.

Chính vì vậy, chúng ta cần xây dựng môi trường giáo dục thân thiện, an toàn phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý trẻ theo lứa tuổi. Xây dựng môi trường ngôn ngữ tại lớp học với đầy đủ về cơ sở vật chất hiện đại bên cạnh đó có các đồ dùng, đồ chơi, nguyên vật liệu đa dạng, phong phú, hấp dẫn trẻ. Xây dựng thư viện của nhà trường để giúp trẻ phát triển ngôn ngữ một cách hiệu quả nhất. Bên cạnh đó, cũng cần xây dựng môi trường tạo điều kiện cho trẻ thường xuyên được giao tiếp, thể hiện mối quan hệ thân thiện giữa trẻ với những người xung quanh.Tăng cường tổ chức các hoạt động ngoại khóa khuyến khích trẻ tham gia các cùng cô giáo và các bạn.

Làm thế nào để xây dựng môi trường giúp trẻ phát triển ngôn ngữ một cách hiệu quả nhất ?

Môi trường ngôn ngữ cho trẻ hoạt động trong phòng , lớp.

Trang trí, sắp xếp phòng, lớp các góc chơi đảm bảo thẩm mĩ, thân thiện, an toàn, phù hợp với nội dung giáo dục.

Có các đồ dùng, đồ chơi, nguyên vật liệu đa dạng, phong phú, hấp dẫn trẻ, tạo môi trường ngôn ngữ để trẻ tương tác và phát triển các kỹ năng.

Kỹ năng đọc sớm : Nhận biết các kí hiệu, chữ viết có ý nghĩa; quy luật đọc sách (từ trái sang phải, từ trên xuống dưới, từ trang đầu đến trang cuối); sự liên tục của câu chuyện.

Kỹ năng vận động tinh : Mở sách, lật từng trang, chỉ theo tranh hoặc dòng chữ.

Kỹ năng giao tiếp : Lắng nghe cô hoặc bạn kể chuyện; bắt chước những từ hoặc câu nói trong truyện; tự kể lại truyện; trả lời những câu hỏi theo truyện; học từ mới.

Kỹ năng nhận thức: Nhớ cốt truyện và tự kể lại; dự đoán diễn biến sẽ xảy ra tiếp theo của câu chuyện; giải quyết vấn đề nảy sinh trong câu chuyện; liên hệ câu chuyện với những kinh nghiệm khác.

Tùy vào vị trí của lớp mà giáo viên bố trí góc thư viện gần nơi có nhiều ánh sáng, yên tĩnh, ít người qua lại. Ở đó có thảm, đệm sẽ làm cho góc này trở nên ấm cúng hơn và mời gọi hơn với trẻ .Trẻ có thể theo đuổi các hoạt động đọc viết do trẻ tự khởi xướng hoặc tự thực hiện các kỹ năng phát triển của trẻ.

+ Hình thành góc đọc hấp dẫn nơi mà có những cuốn sách yêu thích của trẻ luôn có sẵn. Khuyến khích trẻ mang những cuốn sách hay từ nhà đến lớp để cùng chia sẻ. Đặt một cái đài ở góc đọc, có những chiếc băng đọc chuyện và những quyển truyện tương ứng trong góc này. Có thêm những chiếc bút chì màu và bút màu với giấy cho trẻ tự do viết một mình.

Hãy làm cho lớp học của trẻ tràn ngập sách. Để sách ở những nơi vừa tầm với của trẻ. Có những cuốn sách mà cả lớp có thể đọc cùng nhau, những cuốn sách mà trẻ “có thể đọc được” và những cuốn tạp chí, sách nhiều tranh ảnh.

Ngoài ra, với sự sáng tạo của giáo viên và của trẻ cùng làm những đồ dùng tự tạo để trang trí góc sách. Những khung rối làm từ các vỏ thùng catton, những cuốn sách làm từ những bìa lịch cũ, những con rối que, rối bóng , rối ngón tay cho trẻ diễn rối, tập đóng kịch… cũng sẽ góp phần làm cho góc sách trở nên ngộ nghĩnh và sinh động hơn rất nhiều. Khuyến khích trẻ cùng cô trang trí, sắp đặt các đồ dùng trong góc theo ý thích phù hợp dễ lấy, dễ cất, dễ sử dụng.

Trong lớp học, chúng ta cũng có thể tạo môi trường chữ viết xung quanh trẻ ví dụ như: ghi tên các góc chơi, tên các đồ dùng đồ chơi, ghi tên trẻ trên các sản phẩm,….

Việc giúp trẻ phát triển ngôn ngữ sẽ càng có hiệu quả hơn khi trong các giờ hoạt động học có một hệ thống các trò chơi về ngôn ngữ như:

Các trò chơi luyện kỹ năng Nghe – Nói

Nói chuyện vòng tròn, Đối tác chuyện trò, Bảng “ nói chuyện ” hàng ngày

 Ngày/tháng/thời tiết/sinh nhật), Xúc sắc kỳ diệu, Trò chơi đóng vai, Bàn cờ chữ cái, Cánh cửa kỳ diệu, Tập làm phóng viên…

Các trò chơi luyện kỹ năng Đọc – Viết.

Ngân hàng từ, Sách ngân hàng từ, Biểu đồ vần, Tạo chữ, Viết sáng tạo, những ô cửa bí mật, hòm thư của lớp, chiếc thảm kỳ diệu, Tôi thấy, tôi nghĩ, tôi muốn biết…..

* Các bài tập thực hành cuộc sống giúp trẻ phát triển ngôn ngữ như:

Xâu chữ cái thành tên, xếp hột hạt tạo thành các chữ , tìm và kẹp các chữ cái, gắp hạt , xâu vòng tạo thành các nét chữ….

*Môi trường ngôn ngữ cho trẻ hoạt động ngoài lớp học

Xây dựng thư viện của nhà trường cho trẻ hoạt động

Thư viện của bé trong trường mầm non có vai trò quan trọng. Đó là nơi tạo cơ hội cho trẻ được khám phá, tìm tòi, trải nghiệm, phát triển khả năng sáng tạo. Thư viện có thể tạo ra sự thay đổi tích cực đối với sự tự tin của trẻ, khả năng học tập độc lập và tinh thần trách nhiệm về việc học của bản thân trẻ, góp phần giúp nhà trường thực hiện tốt mục tiêu giáo dục toàn diện mầm non. Xây dựng thư viện của bé với hệ thống Giá sách - Truyện thân thiện” nhằm tạo môi trường giúp trẻ tích cực, chủ động làm quen với “văn hóa đọc”, làm quen với cách “đọc” sách, làm quen với các câu chuyện, bài thơ… một cách tự nhiên và hứng thú hơn, ngoài ra nơi đây trẻ còn được tìm hiểu, khám phá và trải nghiệm những sáng tạo của bản thân, được hoạt động với đồ vật, đồ chơi, … tạo cơ hội để trẻ tích cực hoạt động.

Thư viện được bố trí sắp xếp thuận tiện, hợp lý, đủ ánh sáng, tạo không gian mở cho trẻ dễ dàng tiếp cận các nguồn thông tin, tư liệu trong thư viện. Việc trang trí góc sách, đồ dùng đồ chơi phù hợp đặc điểm tâm sinh lý của trẻ. Tăng cường các điều kiện cho trẻ được hoạt động cá nhân và theo nhóm nhỏ. Trẻ được rèn luyện khả năng quan sát, cảm thụ, giúp trẻ yêu thích văn học, phát triển năng khiếu.

Thư viện thân thiện của bé được bố trí đa dạng các góc, như: góc “đọc”, góc vẽ, góc “viết”, góc nghệ thuật, góc cha mẹ đọc cùng con…

Thư viện thân thiện cần hội tụ các yếu tố sau:

+ Yếu tố khoa học: Các loại giá sách truyện được thiết kế khoa học, trẻ có thể đứng về các phía khác nhau để lựa chọn sách truyện, tranh ảnh...bìa sách được bày ngay trên mặt giá thuận tiện cho việc lựa chọn và là nơi trưng bày các sản phẩm hoặc tranh truyện, ảnh tư liệu, chữ số, chữ cái... của cô và trẻ sưu tầm.

+Yếu tố sư phạm, thẩm mỹ: Màu sắc sơn gỗ và vải tự nhiên đảm bảo an toàn thân thiện, chính xác, hấp dẫn trẻ, dẫn dắt trẻ trong hoạt động, giúp trẻ có những khoảng không gian, thời gian đẹp trong thư viện và góc sách truyện.

+Yếu tố sáng tạo: Sáng tạo trong thiết kế, chức năng sử dụng đa dạng với mọi hoạt động của trẻ.

+Yếu tố thực tiễn: Hệ thống giá, túi để sách, truyện, học liệu sưu tầm được làm bằng chất liệu dễ kiếm tìm, an toàn, giá thành hợp lý, có thể phổ biến ở tất cả các cơ sở giáo dục khác.

Ngoài ra cũng cần thêm một số phương tiện, học liệu, đồ dùng do giáo viên và trẻ tự làm đã bổ sung nguồn tư liệu cho thư viện phong phú, đa dạng hơn tạo điều kiện tốt cho trẻ trong thời gian hoạt động ở thư viện.

Môi trường xã hội giúp trẻ phát triển ngôn ngữ

Chú trọng tạo môi trường xã hội thuận lợi để cho trẻ thường xuyên được giao tiếp, tương tác, thể hiện mối quan hệ thân thiện giữa giáo viên với trẻ, trẻ với trẻ, giữa trẻ với những người xung quanh. Chúng ta cần tạo môi trường giao lưu ngôn ngữ tích cực cho trẻ.

Để phát triển khả năng nghe nói cho trẻ, không gì nhanh chóng và tích cực bằng việc thường xuyên cho trẻ nghe – nói. Người giáo viên cần thường xuyên trò chuyện với trẻ và khuyến khích trẻ nói. Khi trẻ có khó khăn hay có tâm lý ngập ngừng, nhút nhát, cô cần khích lệ, hỗ trợ, động viên để trẻ tích cực trò chuyện. Cô cần tạo ra các kênh giao tiếp thường xuyên, được tiến hành giữa trẻ với trẻ, giữa trẻ với cô và giữa trẻ với mọi người xung quanh. Khi giao tiếp với trẻ, cô chú ý đến giọng nói và thái độ, giọng nói dịu dàng, ánh mắt trìu mến, tình cảm nồng ấm của cô sẽ khiến trẻ tự tin hơn rất nhiều.

Ngoài ra, cô tạo cơ hội để trẻ được nghe các âm thanh khác nhau từ môi trường. Ví dụ: tiếng kêu của các con vật, tiếng đàn, tiếng mưa rơi, âm thanh của các phương tiện giao thông…Âm thanh từ các môi trường khác nhau có tác dụng kích thích thính giác cũng như các giác quan của trẻ rất lớn. Bên cạnh đó, tổ chức cho trẻ hoạt động kết hợp với lời nói trong các trò chơi, bài hát, đóng kịchkết hợp sử dụng các con rối que, rối bông, rối bóng … là cơ hội để trẻ trải nghiệm, vận dụng vốn ngôn ngữ đã tích lũy được vào hoạt động của bản thân, là điều kiện rất tốt để trẻ phát triển khả năng sử dụng ngôn ngữ. Khuyến khích trẻ cố gắng sử dụng ngôn ngữ để lưu lại những ý tưởng và suy nghĩ của mình. Giáo viên phải có tác phong sư phạm và lời nói chuẩn mực, với ngôn ngữ giao tiếp trong sáng luôn biết lắng nghe một cách trí tuệ và trân trọng trẻ.

Tổ chức các hoạt động ngoại khóa khuyến khích trẻ tham gia

Hoạt động ngoại khoá ở trường mẫu giáo là sân chơi mà ở đó trẻ được hoạt động với sự tham gia của cô giáo, ông bà, cha mẹ trẻ. Các hoạt động ngoại khoá được thiết kế đa dạng, phong phú, gắn với các nội dung, chủ đề học và chơi của trẻ giúp thay đổi trạng thái cho trẻ giữa hoạt động động và hoạt động tĩnh. Tăng cường cho trẻ tiếp xúc với thiên nhiên, khắc phục việc trẻ ở nhiều thời gian trong không gian ở lớp còn hạn chế Thông qua việc tổ chức các hoạt động ngoại khóa, trẻ học được rất nhiều kỹ năng sống cần thiết cho bản thân, trẻ được mạnh dạn, tự tin thể hiện bản thân mình, trẻ phát triển hài hòa các mặt thể chất, nhận thức, ngôn ngữ, tình cảm - kỹ năng xã hội và thẩm mĩ theo mục tiêu của chương trình Giáo dục mầm non. Tùy theo các lứa tuổi của trẻ mà có thể tổ chức các HĐNK như : thăm làng Gốm Bát Tràng, thăm nhà bạn, thủy cung, xem xiếc….đi Siêu thị, Tham quan khu phố cổ, Thăm khu hướng nghiệp tại Vince, Kinder Park , thăm doanh trại quân đội, thăm Lăng Bác, trường Tiểu học, hoặc mời

Phụ huynh đến trò chuyện với trẻ. Thông qua các buổi tham quan dã ngoại trẻ sẽ vẽ, kể lại cho mọi người nghe về những chuyến đi, nêu cảm xúc của bản thân và từ đó ngôn ngữ của trẻ cũng phát triển ngày càng phong phú, hoàn thiện hơn.

Ngoài ra, chúng ta cũng có thể tổ chức các ngày hội, sự kiện của trường và của lớp như chúc mừng sinh nhật,Mừng ngày của Bà của Mẹ ( 8/3), Chào đón năm mới...khuyến khích cho trẻ làm MC, những người dẫn chương trình, cùng nhau thỏa thuận, bàn bạc các tiết mục phân công sắp xếp công việc chuẩn bị…qua đó trẻ nghe hiểu lời nói và sử dụng lời nói trong giao tiếp cuộc sống hàng ngày một cách rõ ràng, mạch lạc.

Việc xây dựng môi trường ngôn ngữ trong trường mầm non một cách hiệu quả sẽ tạo ra những đứa trẻ mạnh dạn, tự tin, năng động, sáng tạo, ham hiểu biết, có suy nghĩ và biết giao tiếp.

Để giúp trẻ phát triển ngôn ngữ đạt kết quả cao thì giáo viên phải chuẩn bị môi trường cho trẻ hoạt động, vì môi trường đóng vai trò rất quan trọng. Môi trường có phù hợp, đa dạng, phong phú thì sẽ gây hứng thú cho trẻ. Đây cũng là nội dung của phong trào thi đua“ Xây dựng trường học thân thiện học sinh tích cực” mà những năm gần đây Bộ Giáo dục, Phòng Mầm non Sở GD&ĐT đã triển khai. Xây dựng môi trường phát triển ngôn ngữ cho trẻ mầm non là một việc làm rất cần thiết góp phần nâng cao chất lượng thực hiện Chương trình GDMN, tăng cường các điều kiện để đổi mới hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ theo quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm đáp ứng với nhu cầu phát triển của trẻ và nhu cầu đổi mới của ngành học hiện nay.

Trường mẫu giáo Việt Triều - Hà Nội

Nguồn tin: Tạp chí GDMN số 03-2016