0936 292 319 |

lienhe@spmamnon.edu.vn

Tổ chức hoạt động phát triển nhận thức cho trẻ mầm non thông qua việc hình thành biểu tượng ban đầu về toán

11/9/2018 3:57:00 PM

Tổ chức hoạt động phát triển nhận thức cho trẻ mầm non thông qua việc hình thành biểu tượng ban đầu về toán

Nhận thức là chức năng tâm lý rất quan trọng. Trẻ nhận thức thế giới xung quanh bằng các giác quan, thông qua các hoạt động, giao tiếp với người lớn, với bạn trong cuộc sống hàng ngày và trong các hoạt động giáo dục dưới sự hướng dẫn của người lớn, như: làm quen với toán, âm nhạc, tạo hình, văn học, vận động…

Đến 5 tuổi trẻ đã tích lũy được những biểu tượng và tiền khái niệm phong phú về thế giới tự nhiên và xã hội xung quanh. Các kỹ năng so sánh, quan sát, phân nhóm, xếp loại cũng như giải thích, dự đoán, giải quyết vấn đề, thiết lập những mối quan hệ của trẻ đều dựa trên kiểu tư duy trực quan hình tượng, tư duy tiền khái niệm.

Khả năng nhận thức của trẻ bao gồm cả những gì trẻ biết và cách mà trẻ suy nghĩ, bao gồm: nhận thức về xã hội, tự nhiên và nghệ thuật, biểu tượng ban đầu về toán, thể hiện thái độ nhận thức tích cực, khả năng suy luận và sáng tạo.

Làm quen trẻ với các biểu tượng toán sơ đẳng là một nội dung quan trọng và thiết thực trong chương trình giáo dục mầm non. Những biểu tượng toán học mà trẻ lĩnh hội được ở trường mầm non giúp trẻ sống một cách tích cực, giải quyết được những tình huống trong cuộc sống. Hơn nữa, kiến thức toán học ban đầu còn là hành trang cần thiết chuẩn bị cho trẻ học ở trường phổ thông và cho cuộc sống của trẻ sau này. Việc giúp trẻ hình thành tốt những biểu tượng ban đầu về toán là một trong những điều kiện quan trọng của việc lĩnh hội những kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo và phát triển trí tuệ của trẻ trong bất cứ dạng hoạt động nào ở trường mầm non và trường phổ thông, những hạn chế trong việc tiếp thu và hình thành các biểu tượng ban đầu về toán là nguyên nhân dẫn đến lỗi đặc trưng của trẻ khi học các môn học khác nhau cũng như khó khăn của trẻ khi thực hiện các hoạt động trong cuộc sống.

Nội dung làm quen trẻ với các biểu tượng toán, bao gồm:

- Số (tương ứng 1-1, đếm, đọc số): Biểu tượng về số của trẻ gắn liền với các đồ vật, sự vật, hiện tượng xung quanh trẻ.

- Kích thước và phép đo: Lĩnh hội những chuẩn kích thước chung (lớn – bé, to – nhỏ) và hình thành biểu tượng về từng chiều riêng biệt của kích thước (cao – thấp, rộng – hẹp) từ đó có thể phân nhóm hoặc xếp thứ tự các vật theo độ lớn chung hay từng chiều riêng biệt của độ lớn… Trẻ có thể sử dụng các đơn vị đo khác nhau để khám phá kích thước của các đối tượng quen thuộc

- Hình dạng: Nhận ra và nêu tên, so sánh đặc điểm của các hình hình học cơ bản, phân biệt chúng với những vật nhất định trong môi trường xung quanh. Ngoài ra, trẻ nhận biết một số hình khối chữ nhật, vuông, tròn, trụ, tam giác và phân nhóm chúng thành các khối có dạng thẳng và cong.

- Định hướng không gian: Hiểu các khái niệm cơ bản chỉ vị trí không gian như trên – dưới, phải – trái, trước – sau, trong – ngoài, ở giữa – xung quanh - ở góc, xa – gần.

- Định hướng thời gian: Trình tự (trình tự xảy ra các sự kiện/hiện tượng); Thời điểm (hiện tượng xảy ra khi nào); Thời lượng (thời gian theo đồng hồ: giây, phút, giờ; theo lịch: ngày, tháng, tên các ngày trong tuần; các từ chỉ thời gian).

Hành động giúp trẻ lĩnh hội biểu tượng toán

- Phân loại: Khả năng tạo nhóm đối tượng có các đặc điểm chung;

- Xếp tương ứng 1 – 1: Khả năng ghép đôi hai đối tượng theo một tiêu chí nào đó;

- Xếp theo trật tự: Khả năng xếp các đối tượng theo thứ tự tăng hoặc giảm dần theo kích thước, cấu trúc, mùi vị, màu sắc, âm thanh…

- Đếm: Khả năng gọi các con số theo thứ tự và sử dụng một con số choi mỗi đối tượng một lần đếm và số cuối cùng là số lượng các đối tượng được đếm; Thêm mỗi đối tượng vào một nhóm đối tượng làm tăng số lượng. bớt đối tượng từ một nhóm đối tượng đã có làm cho số lượng đối tượng nhỏ đi;

- Hoạt động tìm hiểu kích thước và hình dạng;

- Các hoạt động đo đơn giản (sử dụng các phép đo không chuẩn).

Nguyên tắc lựa chọn phương tiện trong tổ chức hoạt động làm quen trẻ với biểu tượng toán học

- Phải chắc chắn, an toàn với trẻ khi sử dụng độc lập và có ích cho nhiều hoạt động, cho việc dạy nhiều khái niệm khác nhau;

- Thiết kế phục vụ cho việc tiếp thu các khái niệm, có nghĩa là chúng phải phù hợp với mục tiêu giáo dục;

- Phù hợp với mức độ phát triển nhận thức của trẻ. Việc trẻ tiếp thu các khái niệm bao giờ cũng bắt đầu từ những kinh nghiệm cụ thể với những đồ vật thật. Do đó, mỗi khái niệm trong chương trình, các phương tiện dạy trẻ được giới thiệu theo quá trình từ cụ thể tới trừu tượng, từ đồ vật thật ( 3 chiều) tới đồ vật 2 chiều (hình cắt rời) tới các bức tranh, tới giấy và bút chì.

Các bước hình thành biểu tượng toán cho trẻ mẫu giáo

- Bước 1: Các đồ vật thật được sử dụng cho bước đầu tiên. Dành thời gian cho trẻ khám phá và thao tác với rất nhiều loại đồ vật như các hình khối, que, thẻ nhựa và các loại chất liệu như cát, sỏi, nước, bùn, chất dẻo….Việc tổ chức hoạt động dù là hoạt động học hay trong các hoạt động khác thì các phương tiện cụ thể vẫn cần được sử dụng.

- Bước 2: Các đồ vật thật được sử dụng kèm với biểu tượng hình ảnh. Ví dụ, các hình khối có thể sử dụng cùng với các họa tiết được vẽ ra trên giấy.

- Bước 3: Tranh ảnh cắt rời. Ví dụ, hình cắt từ bìa các kích cỡ màu sắc và hình dạng có thể phân loại được. Hình các con chó cắt rời có thể ghép với hình nhà của chó. Hình các bộ phận cơ thể của người có thể ghép với nhau thành cơ thể hoàn chỉnh. Đây là các hình ảnh 2 chiều nhưng vẫn có thể thao tác bằng tay với các hình này được.

- Bước 4: Các bức tranh. Sử dụng những bức tranh do giáo viên tự vẽ hoặc cắt từ tạp chí, các thẻ tranh… để xếp thứ tự, phân loại, đếm, so sánh, tìm tranh giống nhau. Ví dụ, bức tranh hình người mặc trang phục nghề nghiệp khác nhau ghép với phương tiện làm việc của họ, các bức tranh người các độ tuổi có thể đặt thứ tự từ khi sinh ra đến lúc già, các nhóm đồ vật vẽ trên cùng bức tranh có thể được đếm và ghép với số tương ứng.

Làm quen trẻ với các biểu tượng toán học là một phần trong quá trình phát triển nhận thức của trẻ mầm non. Nhiệm vụ của giáo viên là tạo ra các cơ hội hoạt động thực sự có ý nghĩa thông qua chơi, trải nghiệm tích cực trên cơ sở kinh nghiệm của trẻ sẽ giúp tăng cường sự phát triển nhận thức nói riêng cũng như sự phát triển toàn diện của trẻ lứa tuổi mầm non.

ThS. Vũ Huyền Trinh

Chuyên viên Vụ Giáo dục Mầm non, Bộ Giáo dục và Đào tạo

Nguồn tin: Tạp chí GDMN số 3-2014

Tin tức liên quan