0936 292 319 |

lienhe@spmamnon.edu.vn

Giáo dục thẩm mỹ cho trẻ mầm non thông qua các hoạt động khám phá

11/9/2018 3:57:00 PM

Giáo dục thẩm mỹ cho trẻ mầm non thông qua các hoạt động khám phá môi trường xung quanh

Giáo dục thẩm mỹ (GDTM) tác động đến việc làm giàu các kinh nghiệm thực tiễn, hình thành tình cảm đạo đức của nhân cách, nâng cao tính tích cực nhận thức thậm chí là ảnh hưởng tích cực đến cả sự phát triển thể chất của trẻ mầm non. GDTM được tiến hành thông qua các phương tiện, trong đó khám phá môi trường xung quanh (MTXQ) là một phương tiện cơ bản.

Biện pháp giáo dục thẩm mỹ cho trẻ mầm non thông qua các hoạt động khám phá môi trường xung quanh

Trong quá trình khám phá MTXQ trẻ được tiếp xúc với thiên nhiên với cỏ cây, hoa, lá, các con vật... và xã hội phong phú, đa dạng và các hoạt động lao động của người lớn. Đây chính là cơ hội để trẻ được tiếp xúc và cảm nhận cái đẹp ở xung quanh, từ đó khơi gợi ở trẻ nguồn cảm hứng vô tận cho việc sáng tạo ra cái đẹp.

Tạo ra cơ hội để trẻ được tiếp xúc với cái đẹp trong quá trình khám phá MTXQ.

Thiên nhiên và cuộc sống xung quanh bản thân nó đã chứa đựng rất nhiều vẻ đẹp, rất nhiều những điều bất ngờ và thú vị. Trẻ càng nhìn, càng nghe nhiều màu sắc, nhiều âm thanh của thiên nhiên, của cuộc sống bao nhiêu thì cảm giác và tri giác của trẻ càng trở nên nhạy bén, tinh tế bấy nhiêu và phạm vi xúc cảm biểu hiện sự phát triển tinh thần của trẻ càng trở nên rộng lớn.

Thông qua các hoạt động khám phá MTXQ người giáo viên cần tạo ra nhiều cơ hội cho trẻ được tiếp xúc với cái đẹp:

  • - Chuẩn bị các đồ dùng trực quan và phương tiện sử dụng cho trẻ khám phá phải đẹp, sinh động, hấp dẫn.

Để tổ chức có hiệu quả các hoạt động khám phá như quan sát, xem tranh, ảnh, mô hình, băng hình, thí nghiệm, chơi, hoạt động thực tiễn không thể thiếu các đồ dùng, phương tiện trực quan. Các đồ dùng, phương tiện này ngoài mục đích giúp trẻ được trải nghiệm tích cực thì rất cần phải đẹp. Chẳng hạn cho trẻ khám phá hoa, cô cần chọn lựa loại hoa nào vừa có mầu sắc đẹp, lại vừa có mùi thơm và tươi. Các con vật thật dùng cho trẻ khám phá cũng phải là những con vật khỏe mạnh, ngộ nghĩnh, đáng yêu, sạch sẽ và nên có cả màu sắc đẹp. Trong trường hợp không chuẩn bị được vật thật để cho trẻ khám phá thì có thể sử dụng băng hình, mô hình hoặc tranh ảnh về các sự vật, hiện tượng xung quanh. Các phương tiện này không chỉ có nội dung phù hợp với mục đích khám phá mà còn phải có màu sắc rõ ràng, bố cục cân đối, nếu là băng hình thì cần phải có âm thanh trong sáng.

  • - Xây dựng môi trường trong và ngoài lớp đảm bảo tính thẩm mỹ.

Một môi trường sạch, đẹp, gọn gàng sẽ ảnh hưởng tốt đến xúc cảm, tình cảm và thị hiếu thẩm mỹ của trẻ. Trẻ vừa học, vừa khám phá trong môi trường vừa cảm nhận cái hay, cái đẹp từ đó. Giáo viên cần thiết kế môi trường trong và ngoài lớp phù hợp với các mục đích giáo dục và mang tính thẩm mỹ cao. Tường ở lớp phải được sơn màu phù hợp với chức năng của từng phòng, với từng loại hình hoạt động của trẻ. Màu sơn tường phải tươi sáng và được trang trí bằng những hình ảnh vui nhộn, khơi gợi xúc cảm tích cực và trí tưởng tượng của trẻ. Các đồ dùng, đồ chơi phải được lựa chọn và sắp xếp gọn gàng, đẹp mắt, mang tính mở để tạo cơ hội tối đa cho trẻ hoạt động ở các góc. Ở góc khoa học có thể chuẩn bị các nguyên vật liệu mở như các loại vải vụn, giấy vụn nhiều màu sắc, các loại hạt, lá cây, quả khô, vỏ của các động vật thân mềm, lông của một vài loại chim... Mỗi lớp cũng cần thiết kế một góc thiên nhiên, vừa tạo điều kiện cho trẻ được tiếp xúc trực tiếp và khám phá các đối tượng là vật thật, vừa giúp trẻ cảm nhận được vẻ đẹp từ màu sắc, hương vị và âm thanh của thiên nhiên. Giáo viên cần chọn các loại hoa, cây cảnh có màu sắc, hình dạng, cấu tạo, hương thơm đa dạng và các con vật bé nhỏ, có tiếng kêu hoặc cách vận động ngộ nghĩnh. Các đối tượng này cần phải được chính cô và trẻ chăm sóc cẩn thận để luôn khỏe mạnh và phát triển tốt. Trong tất cả thời gian trẻ ở trường mầm non các cô cần giao tiếp với nhau và với trẻ bằng những lời hay, ý đẹp. Bằng cơ chế nhập tâm, trẻ em sẽ tiếp thu được văn hóa của dân tộc một cách hiệu quả từ môi trường sư phạm và đầy tính thẩm mỹ như vậy.

  • - Tăng cường cho trẻ đi tham quan, dã ngoại để trẻ được tiếp xúc với cái đẹp đa dạng ở xung quanh.

+ Tham quan là một hoạt động giúp trẻ khám phá những điều mới lạ trong MTXQ. Tham quan thường để lại ở trẻ những ấn tượng sâu sắc, những xúc cảm tích cực, là tiền đề cho các hoạt động sáng tạo sau đó của trẻ. Trường mầm non cần tổ chức cho trẻ được đi tham quan, dã ngoại ở những địa điểm có phong cảnh thiên nhiên đẹp như: công viên (vườn hoa, khu vực trồng cây cảnh...); các cơ sở sản xuất - nơi trẻ có cơ hội tiếp xúc với các sản phẩm lao động và các hoạt động tạo ra cái đẹp của con người (như: làng gốm; địa điểm sản xuất mây, tre đan; hợp tác xã thêu, ren...);các bảo tàng nghệ thuật, bảo tàng dân tộc học, các địa điểm triển lãm tranh, tượng... Tất cả đều là những nơi lý tưởng để trẻ được tiếp xúc với cái đẹp của thiên nhiên, của cuộc sống và của nghệ thuật.

+ Tổ chức cho trẻ đi xem các chương trình nghệ thuật (như múa rối, xiếc...) nhằm tạo ra các điều kiện thuận lợi sẽ giúp trẻ thu được nhiều ấn tượng phong phú về MTXQ và quan trọng hơn là mở rộng các biểu tượng của trẻ về cái đẹp.

Sử dụng câu hỏi và từ ngữ có hình ảnh nhằm giúp trẻ khám phá cái đẹp trong MTXQ.

Trẻ em hàng ngày được tiếp xúc với MTXQ nhưng do hiểu biết, kinh nghiệm còn hạn chế nên đôi khi trẻ chưa hiểu và chưa xác định được đâu là cái hay, cái đẹp, đâu là cái cần phải trân trọng, giữ gìn. Thậm chí có nhiều trẻ còn có hành động thô bạo với thiên nhiên, phá hoại cây, hành hạ các con vật.... Vì thế cần phải hướng dẫn trẻ biết quan sát các sự vật, hiện tượng ở xung quanh, hiểu và cảm nhận cái đẹp của thiên nhiên, của cuộc sống, từ đó biết yêu quí và giữ gìn.

Giáo viên có thể sử dụng các câu hỏi giúp trẻ phát hiện và nhận xét những cái đẹp chứa đựng trong mỗi sự vật, hiện tượng

-    Quan sát vườn trường, cô có thể đặt các câu hỏi như: Vườn trường hôm nay có gì đẹp? Con thấy cây nào nào đẹp nhất? Vì sao? Các con hãy lắng nghe xem trong vườn có âm thanh gì không? Theo các con đấy là tiếng hót của con gì?

-    Cũng cần chỉ ra cho trẻ những thay đổi của màu sắc, âm thanh của cảnh vật xung quanh qua các mùa.Chẳng hạn: Mùa ... trường mình có gì đẹp? Con thích mùa ... ở điểm nào? Tại sao? Mùa nào con thích nhất?

-    Giáo viên cũng nên khai thác những vể đẹp từ chính trẻ và các bạn trong lớp bằng các câu hỏi như: Lớp ta hôm nay bạn nào gọn gàng nhất? Tóc ai chải mượt và đẹp nhất? Con thích áo (váy) của bạn nào nhất? Vì sao? Con hãy nhìn vào gương xem cô chải lại tóc cho con thế này có đẹp hơn không?

Khi đàm thoại với trẻ về MTXQ giáo viên có thể sử dụng những từ ngữ có hình ảnh để giúp trẻ hiểu và tập nhận xét về vẻ đẹp của cảnh vật xung quanh. Chẳng hạn như: Khám phá con gà con giáo viên có thể chính xác lại đặc điểm bên ngoài của gà con như: lông màu vàng óng, mềm mượt như tơ, chiếc mỏ nhỏ xíu, tiếng kêu khe khẽ "chiếp, chiếp"; với màu sắc của hoa, lá, cỏ cây có thể sử dụng các từ như: hoa phượng đỏ rực, hoa lựu đỏ chói, hoa hồng nhung đỏ thắm, hoa giấy đỏ phơn phớt v.v.

Tăng cường cho trẻ tạo ra cái đẹp về các sự vật, hiện tượng xung quanh

Một trong các hoạt động thường được tổ chức trong quá trình khám phá MTXQ, đó là tạo hình. Hoạt động này vừa giúp củng cố hiểu biết về các sự vật, hiện tượng xung quanh, vừa giúp trẻ được thỏa sức sáng tạo, làm ra cái đẹp từ những vẻ đẹp của thiên nhiên và cuộc sống xung quanh.

Cụ thể:

- Sau mỗi lần khám phá tùy theo khả năng của trẻ mà giáo viên có thể yêu cầu trẻ thực hiện các hoạt động từ đơn giản đến phức tạp như tô màu, vẽ bộ phận còn thiếu, vẽ, nặn, xé dán, làm thủ công...Chẳng hạn: sau khi cho trẻ khám phá con cá vàng ở mẫu giáo bé giáo viên có thể cho trẻ lựa chọn hoạt động mà trẻ thích như tô màu, vẽ thêm vây và đuôi, vẽ con cá vàng; khám phá các loại hoa giáo viên có thể cho trẻ cắm hoa, làm hoa từ giấy, đất nặn, vải vụn, vẽ, in, phun, thổi, xé dán loại hoa mà trẻ thích.

- Trong quá trình thực hiện các chủ đề có thể cho trẻ làm thủ công như làm ra các con vật hoang dã từ các đồ dùng đã qua sử dụng (giấy, vải vụn, len, hộp nhựa, xốp...), từ các nguyên liệu thiên nhiên (lá, hạt, quả khô, rơm, vỏ ốc, vỏ sò, lông chim, lông thú)...

- Sau mỗi buổi tham quan, dã ngoại, khi trong trẻ còn đầy ắp những ấn tượng về nơi tham quan rất cần tổ chức các hoạt động sáng tạo như tạo hình, chơi xây dựng, chơi đóng vai, đóng kịch, kể chuyện sáng tạo.

Giáo viên cần động viên, khen ngợi và khuyến khích khi trẻ có khát vọng làm ra cái đẹp. Tạo cho trẻ có cơ hội lựa chọn đối tượng mà trẻ muốn thể hiện, nguyên vật liệu mà trẻ muốn sử dụng, trân trọng những sản phẩm mà trẻ tạo ra.

Quá trình khám phá MTXQ có tác động tích cực và hiệu quả đến giáo dục thẩm mỹ,cần sử dụng các biện pháp GDTM một cách linh hoạt, uyển chuyển trong quá trình cho trẻ mầm non khám phá MTXQ. Thực hiện tốt các biện pháp này sẽ giúp cho quá trình khám phá của trẻ sinh động, có ý nghĩa hơn, các mục tiêu GDTM cũng nhờ đó được giải quyết một cách triệt để hơn.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Đào Thanh Âm (chủ biên) (2003), Giáo dục học mầm non-Tập 2, NXB ĐHSPHN.

2. Kozlova. X. A (2002), Giáo dục học mầm non, Matxcova- Academa

3. Nguyễn Ánh Tuyết (2005), Giáo dục mầm non- Những vấn đề lý luận và thực tiễn, NXB Đại học sư phạm

TS. Nguyễn Thị Xuân

Khoa Giáo dục Mầm non – Trường CĐSP Trung ương

Nguồn tin: Tạp chí GDMN số 01 năm 2016:

Tin tức liên quan