0936 292 319 |

lienhe@spmamnon.edu.vn

Năng lực nghề nghiệp của giáo viên mầm non hiện nay

11/9/2018 3:57:00 PM

Năng lực nghề nghiệp của giáo viên mầm non hiện nay

Trước đây, người ta thường hay đề cập đến mô hình nhân cách của người giáo viên, trong đó có giáo viên mầm non (GVMN). Ngày nay, trong tiếp cận giáo dục (GD), người ta thấy rằng trong từng hoạt động nghề nghiệp riêng biệt, cần làm rõ những năng lực cụ thể, những kĩ năng hoạt động nghề nghiệp cần thiết đối với giáo viên làm việc trong một cấp học hoặc trình độ đào tạo (GDMN, GD tiểu học; GD phổ thông hay trong các trường đại học, dạy nghề…). Nhà giáo thuộc mỗi cấp học hoặc trình độ đào tạo cần có những năng lực chung và những năng lực nghề nghiệp mang tính đặc thù riêng, đặc biệt đối với GDMN.

1. Yêu cầu đổi mới giáo dục mầm non hiện nay

1.1. Định hướng đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo

Một trong những quan điểm chỉ đạo của đổi mới là “Phát triển GD&ĐT là nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài. Chuyển mạnh quá trình GD từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học. Học đi đôi với hành; lý luận gắn với thực tiễn; GD nhà trường kết hợp với GD gia đình và GD xã hội”. Đồng thời “Phát triển GD&ĐT từ chủ yếu theo số lượng sang chú trọng chất lượng và hiệu quả, đồng thời đáp ứng yêu cầu số lượng”. Đổi mới GD&ĐT chú trọng đến phát triển năng lực của người học.

Từ quan điểm chỉ đạo, Đảng đã nhấn mạnh đến các nhiệm vụ và giải pháp, trong đó đưa ra nhiệm vụ quan trọng là “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ và đồng bộ các yếu tố cơ bản của GD&ĐT theo hướng coi trọng phát triển phẩm chất, năng lực của người học”, cụ thể là “Đổi mới chương trình nhằm phát triển năng lực và phẩm chất người học, hài hòa đức, trí, thể, mỹ; dạy người, dạy chữ và dạy nghề”, “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc. Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực. Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng, chú ý các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy và học”.


Định hướng đổi mới trong giáo dục mầm non
 

Quán triệt sâu sắc và cụ thể hóa các quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam, GDMN đã “Tiếp tục đổi mới và chuẩn hóa nội dung GDMN, chú trọng kết hợp chăm sóc, nuôi dưỡng với giáo dục phù hợp với đặc điểm tâm lý, sinh lý, yêu cầu phát triển thể lực và hình thành nhân cách”. Chương trình GDMN đã xác định“Nội dung của các lĩnh vực GD chủ yếu được tổ chức thực hiện theo hướng tích hợp và tích hợp theo các chủ đề gần gũi thông qua các hoạt động đa dạng, thích hợp với trẻ và điều kiện thực tế của địa phương”. Để thực hiện tốt được đổi mới nội dung GDMN đòi hỏi phải nhanh chóng đổi mới công tác đào tạo GVMN theo hướng phát triển năng lực nghề nghiệp, đáp ứng những yêu cầu mới của ngành GD đề ra.


1.2. Xu hướng mới trong giáo dục mầm non hiện nay

Ngày nay, mọi người đều nhận thức được rằng “thời kì dưới 6 tuổi là giai đoạn vàng của quá trình phát triển con người”, đóng một vai trò hết sức quan trọng trong việc định hình phát triển cho trẻ sau này. Việc đổi mới phương pháp dạy trẻ là một điều cần thiết vì đến trường, trẻ không chỉ là được chăm sóc mà còn phải được học, được GD theo khoa học. Việc học của trẻ được đưa về đúng bản chất học của trẻ: “học qua chơi”. Học ở đây được diễn ra một cách tự nhiên, tạo được hứng thú cho trẻ, giúp trẻ tự tìm hiểu, khám phá bằng sự yêu thích và sáng tạo. Chình những yêu cầu như vậy đã tạo nên một xu hướng mới trong GDMN nhằm giúp trẻ phát triển toàn diện ở những năm đầu đời.      

  • Trẻ chơi mà học, học qua chơi

Môi trường mà các trường mầm non đi theo xu thế mới tạo ra không chỉ là “môi trường” về cơ sở vật chất rộng rãi thoáng mát, mà còn là môi trường tương tác giữa trẻ với trẻ, giữa trẻ với các cô giáo. Ở đây các con được tự do khám phá lựa chọn những trò chơi/hoạt động yêu thích, làm những gì bản thân cảm thấy hứng thú, chơi theo cách của riêng mình. Có rất nhiều đồ chơi nhưng con phải tự suy nghĩ, tìm tòi cách chơi, cách kết hợp những thứ có sẵn trong lớp học hoặc ngoài sân để có được những trò chơi thú vị. Các bé được khuyến khích chơi và sáng tạo cùng nhau … có lấm bẩn hay làm sai một chút cũng không sao, miễn trẻ có cơ hội được thỏa thích lựa chọn trò chơi/ hoạt động mình yêu thích, được phát huy sở trường và dần dần bộc lộ năng khiếu riêng. Quan trọng hơn tất cả là các con được trải nghiệm những kỹ năng sống. Ngoài vui chơi các con phải tự làm những công việc đơn giản tự phục vụ bản thân (như mặc áo quần, cách tự mang giầy/ dép, tự xúc ăn đến đi vệ sinh), đến việc thực hiện nhiệm vụ trực nhật, vệ sinh bảo vệ môi trường lớp học (tưới cây, lau dọn vệ sinh lớp học…). Thay vì ngồi nghe những kiến thức xa vời với trẻ, ở trong những ngôi trường theo xu hướng hiện đại trẻ được tham gia rất nhiều hoạt động như thực hành trải nghiệm; tham quan; thăm động vật, công viên; biểu diễn thể thao; thực hành làm nội trợ; thực hiện dự án nho nhỏ… Tất cả những điều đó đều nâng cao khả năng hiểu biết và tính vận động ở trẻ.

  • Giáo viên vừa là người mẹ, vừa là một nghệ sĩ tuyệt vời

Ở trường mầm non, cô chăm sóc từng bữa ăn, giấc ngủ, giữ gìn vệ sinh để các bé lớn lên khỏe mạnh từng ngày. Ở một số trường mầm non đã áp dụng các cách tiếp cận GD tiên tiến như: Mô hình GD Montessori; Dạy trẻ theo phương pháp Glenn Doman; Phương án 0 tuổi; Tiếp cận dự án; Phương pháp tiếp cận Reggio Emilia;…
Do vậy, cô giáo không chỉ đơn thuần mỗi việc trông nom và dạy dỗ trẻ mà cô giáo ở những trường mầm non hiện đại được ví như một người nghệ sĩ thực thụ. Ở đây cô giáo phải biết cách hướng dẫn trẻ hiểu điều mình muốn nói, học cách biểu đạt những suy nghĩ, mong muốn của mình…, cô giáo có thể là mẹ, là bạn để trẻ tha hồ chia sẻ cách nghĩ của riêng mình. Đôi khi cô hòa mình vào thế giới trẻ thơ ở những “chân dung” khác nhau: lúc là một nghệ sĩ thực thụ khi vừa phải sáng tạo ra nhiều điệu nhạc nhún nhảy, vừa phải học rất nhiều bài nhạc mới, vừa đóng vai nhân vật trong kịch bản. Lúc thì cô lại trở thành một huấn luyện viên hướng dẫn vận động và làm cùng lũ trẻ, và đôi lúc cô lại trở thành hướng dẫn viên du lịch cho một chuyến đi thực địa, dã ngoại cùng với trẻ. Nhiều khi cô giáo còn là những người bạn cùng hòa vào những trò chơi với trẻ và cùng trò chuyện với chúng.

  • Phương pháp giáo dục sớm “lên ngôi”

Để kích hoạt và phát triển tiềm năng của trẻ một cách toàn diện và đúng thời điểm thì việc áp dụng một phương pháp GD sớm thích hợp, khoa học là vô cùng cần thiết. Hiểu được tác dụng “tuyệt vời” của nó mà nhiều phụ huynh ngày càng mong muốn trường mầm non áp dụng thêm các phương pháp giáo dục tiên tiến để trẻ có cơ hội được tự do khám phá thế giới xung quanh bằng sự yêu thích và sáng tạo. Những trường mầm non theo xu hướng hiện đại với những chương trình, phương pháp, cơ sở vật chất…là nơi tốt nhất để trẻ có thể phát triển hài hòa và toàn diện

2. Đặc thù hoạt động nghề nghiệp của giáo viên mầm non

2.1. Hoạt động nghề nghiệp của GVMN là chăm sóc – giáo dục trẻ

Một ngày làm việc ở lớp/ trường mầm non, giáo viên:

  • Thực hiện chăm sóc từng bữa ăn, giấc ngủ cho trẻ đầy đủ và đầy trách nhiệm; quan sát và phát hiện những biểu hiện khác biệt/ những dấu hiệu bệnh tật của trẻ; đảm bảo sự an toàn và vệ sinh đối với trẻ;
  • Thực hiện công tác giáo dục trẻ qua hoạt động vui chơi, hoạt động giảng dạy hằng ngày theo khoa học GDMN, phù hợp với từng độ tuổi.
  • Kết hợp linh hoạt về nuôi và dạy (trong nuôi có dạy; trong dạy có nuôi dưỡng) và tích hợp khéo léo nội dung GD sao cho trẻ học nhẹ nhàng mà hiệu quả; tổ chức các hoạt động GD và học tập đầy hứng thú đối với trẻ.
  • Thời gian làm việc của GVMN thường từ 8-10 tiếng tại trường. Ngoài ra, họ còn phải làm nhiều việc khác: Soạn giáo án, làm đồ dùng học tập, sổ sách…

2.2. Hoạt động nghề nghiệp của GVMN như một người mẹ ở trường

  • Chăm sóc giáo dục trẻ bằng tình thương yêu hết mực như con của mình ở gia đình, đồng thời có một sự khoan dung và độ lượng, tận tâm và tận lực vì trẻ nhỏ.
  • Làm việc với một sự kiên trì, tỷ mỉ, nhẫn nãi và cần mẫn, nhưng luôn công bằng và tôn trọng trẻ (tôn trọng từng cá nhân, tôn trọng sự đa dạng của các trẻ trong lớp)
  • Họ sẵn sàng“mở lòng” đối với trẻ em, có lòng vị tha, sẵn sàng chia sẻ và hợp tác với trẻ; không có thái độ kì thị, miệt thị hay phân biệt đối xử, nhất là đối với trẻ có hoàn cảnh khó khăn (trẻ khuyết tật, trẻ có hoàn cảnh gia đình éo le, trẻ dân tộc…).
  • Họ làm việc có khoa học, có nền nếp và kỉ cương trong một lớp học, nhưng vẫn luôn gần gũi, thân thiện trong đối xử với trẻ như một người bạn thân thiết.

2.3. Hoạt động nghề nghiệp của GVMN là nghệ sỹ

  • Có một sự khéo léo và nghệ thuật trong giao tiếp ứng xử; giao tiếp văn minh,lịch sự và có văn hóa (với trẻ, với cha mẹ của trẻ, với đồng nghiệp, với lãnh đạo cấp trên, với người dân trong cộng đồng…)
  • Có nghệ thuật trong tổ chức các hoạt động cho trẻ (hoạt động tạo hình, làm đồ dùng học tập, múa hát, giúp trẻ nghe và cảm thụ âm nhạc; kể chuyện, đọc thơ và đóng kịch…) qua thể hiện ở hành vi, ngôn ngữ biểu cảm
  • Có nghệ thuật trong sử dụng ngôn ngữ (sử dụng từ ngữ trong sáng, dễ hiểu, rõ nghĩa và đầy đủ cấu trúc ngữ pháp để trẻ có thể học được ngôn ngữ tiếng mẹ đẻ; làm giàu và nâng cao chất lượng ngôn ngữ của trẻ)
  • Là tuyên truyền viên về ngành học để xã hội hiểu và tin tưởng về GDMN

2.4. Hoạt động nghề nghiệp của GVMN với vai trò một nhà tâm lý và giáo dục

  • Làm việc với một số lượng trẻ nhất định hằng ngày mới thấu hiểu một môi trường thực sự đầy áp lực (chỉ có ai trong nghề mới hiểu được hết). Trước hết, họ thường xuyên quan sát và hiểu tường tận đặc điểm cá nhân và từng thay đổi trong bước đường phát triển của các bé.
  • Tùy thuộc vào đặc điểm tâm lý cá nhân của từng trẻ (tốc độ phát triển/ tốc độ học tập; cách học phù hợp; sở thích và nhu cầu; khả năng học tập; độ tuổi…) giáo viên có những cách tiếp cận phù hợp trong quá trình giáo dục.
  • Trong quá trình giao tiếp, xử lý xung đột của các trẻ, GVMN phải đưa ra  cách giải quyết vấn đề hợp lý và mang tính hợp tác. Mặt khác, giáo viên cũng còn hiểu đặc điểm tâm lý của từng phụ huynh để có cách trao đổi, chia sẻ và hợp tác giáo dục trẻ.
  • Không tránh khỏi những cảm xúc cá nhân trong các hoàn cảnh khác nhau, GVMN cần nhận biết cảm xúc của mình, và biết quản lý kiểm soát cảm xúc cá nhân trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.

Hoạt động nghề nghiệp của GVMN có những nét rất đặc thù, là tổng hòa của nhiều vai trò khác nhau, phù hợp với các hoạt động giáo dục ở từng thời điểm trong lịch trình sinh hoạt hàng ngày của trẻ ở trường mầm non. Vấn đề đổi mới giáo dục mầm non đặt ra yêu cầu cho mỗi giáo viên, cho các trường sư phạm và các chương trình đào tạo, bồi dưỡng trong việc hình thành năng lực và rèn luyện các kỹ năng đặc thù để đáp ứng yêu cầu hiện nay.      

CHƯƠNG TRÌNH Giáo dục mầm non (Ban hành kèm theo Thông tư số: 17 /2009/TT-BGDĐT ngày 25 tháng 7 năm 2009 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo)

Tin tức liên quan