GIÁO DỤC THẨM MĨ CHO TRẺ MẦM NON QUA CÁC HOẠT ĐỘNG TẠO HÌNH

Thứ ba - 18/09/2018 21:52
Để hoạt động tạo hình phát huy hết vai trò của mình trong nhiệm vụ giáo dục thẩm mỹcho trẻ mầm non, giúp ươm trồng tài năng và sức sáng tạo cho trẻ, trong công tác đào tạo cần phải thường xuyên đổi mới nội dung, hình thức hoạt động và phối hợp với các hoạt động khác là trách nhiệm của các nhà giáo dục trong sự nghiệp trồng người của đất nước.
GIÁO DỤC THẨM MĨ CHO TRẺ MẦM NON QUA CÁC HOẠT ĐỘNG TẠO HÌNH
Tóm tắt: Giáo dục thẩm mĩ đóng vai trò quan trọng trong sự nghiệp giáo dục trẻ mầm non. Hoạt động tạo hình có vai trò rất lớn đối với sự nhận thức cho trẻ: là phương tiện để phát triển tư duy, trí nhớ, tưởng tượng; là con đường để giáo dục tình cảm – xã hội; giúp phát triển thể chất, ngôn ngữ cho trẻ; là một trong những hoạt động nghệ thuật, đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển thẩm mỹ cho trẻ; là môi trường kích thích tính tò mò, ham hiểu biết giúp cho sự phát triển toàn diện của trẻ.

Để hoạt động tạo hình phát huy hết vai trò của mình trong nhiệm vụ giáo dục thẩm mỹcho trẻ mầm non, giúp ươm trồng tài năng và sức sáng tạo cho trẻ, trong công tác đào tạo cần phải thường xuyên đổi mới nội dung, hình thức hoạt động và phối hợp với các hoạt động khác là trách nhiệm của các nhà giáo dục trong sự nghiệp trồng người của đất nước.
 
ĐẶT VẤN ĐỀ

Trong nền giáo dục của nhiều quốc gia, người ta đặc biệt quan tâm đến ảnh hưởng của nghệ thuật với sự hình thành nhân cách và trí tuệ của trẻ. Chính vì thế họ đã đưa một số loại hình nghệ thuật vào nhà trường làm một phương tiện để giáo dục và tác động vào thế giới tinh thần cho trẻ.

Nội dung hoạt động tạo hình trong trường mầm non là một phương tiện phát triển thẩm mỹ cho trẻ rất hữu hiệu. Thông qua hoạt động tạo hình giúp trẻ phát triển các chức năng tâm lí như khả năng tri giác các sự vật hiện tượng xung quanh, từ đó buộc trẻ phải tư duy và quá trình đó làm phát triển óc tưởng tượng sáng, ham muốn tạo ra cái đẹp. Đây là yếu tố cần thiết góp phần giúp trẻ phát triển toàn diện nhân cách.

NỘI DUNG

1. Cơ sở lí luận

1.1. Thẩm mỹ và giáo dục thẩm mỹ

Trong thực tế có rất nhiều quan điểm khác nhau về bản chất của cái đẹp, cái thẩm mỹ. Các nhà Triết học duy tâm quan niệm cái đẹp là một loại cảm giác đặc biệt của một cá nhân nào đó, là những phán đoán thuần tuý của đầu óc con người hoặc là hình ảnh của một ý niệm tuyệt đối, là sự linh cảm thần bí và không liên hệ gì với hiện thực. Với quan niệm như vậy thì vai trò của giáo dục thẩm mỹ hoặc đã bị phủ nhận, nó chỉ là nhân tố bên ngoài có tác dụng làm tăng nhanh hay kìm hãm quá trình bộc lộ những phẩm chất tự nhiên mang tính di truyền mà thôi.

Mỹ học Mác – Lê nin với tư cách là một ngành khoa học triết học, nghiên cứu lĩnh vực thẩm mỹ như là biểu hiện chuyên biệt của các quan hệ giá trị của con người đối với thế giới và lĩnh vực hoạt động nghệ thuật của con người, đã chỉ ra bản chất của thẩm mĩ trong đời sống, trong nghệ thuật; đề ra nguyên tắc chung của việc chiếm lĩnh thế giới về mặt thẩm mỹ, phát hiện các quy luật hoạt động thẩm mỹ của con người. Cái đẹp và cái xấu, cái bi và cái hài, cái cao cả và cái thấp hèn, cái anh hùng và cái đê tiện là những thuộc tính có thực của mọi sự vật và hiện tượng; được cảm nhận bằng tình cảm thẩm mỹ, được biểu hiện trong những cảm xúc và thị hiếu thẩm mỹ.Mỹ học Mác – Lê nin khẳng định cái đẹp là một giá trị, nguồn gốc của cái đẹp là cuộc sống, là hiện thực xã hội, tồn tại một cách khách quan không phụ thuộc vào ý muốn của riêng ai. Nghệ thuật phản ánh chân thành cuộc sống; nghệ thuật chân chính xây dựng trong mỗi con người sự nhạy cảm về cái đẹp và lòng mong muốn đưa cái đẹp vào cuộc sống hiện thực. Hoạt động thực tiễn của con người là cơ sở của quan hệ thẩm mĩ đối với hiện thực. Các luận điểm cơ bản này của mỹ học Mác – Lê nin đã chỉ rõ vai trò vô cùng lớn của giáo dục thẩm mỹ cho thế hệ trẻ. Đồng thời là chỗ dựa về mặt lý luận, là điểm xuất phát để xây dựng mục tiêu, kế hoạch, nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức giáo dục thẩm mĩ cho trẻ.

Giáo dục thẩm mỹ (GDTM) là một bộ phận quan trọng trong giáo dục, đó là quá trình hoạt động chung của nhà giáo dục và người được giáo dục nhằm hình thành và phát triển ở người được giáo dục những quan hệ thẩm mỹ đúng đắn với hiện thực bằng cách thông qua các phương tiện thẩm mỹ, đặc biệt là phương tiện nghệ thuật nhằm góp phần phát triển nhân cách toàn diện hài hoà cho người được giáo dục.Nói cách khác, GDTM thực chất là quá trình nhà giáo dục giúp đứa trẻ biến đổi mình trở thành một chủ thể thẩm mỹ đích thực với quan hệ thẩm mỹ đúng đắn, được biểu hiện ở các dấu hiệu cơ bản sau:

1. Hình thành và phát triển được những tình cảm thẩm mỹ trong quá trình cảm thụ và lĩnh hội cái đẹp trong nghệ thuật, trong tự nhiên, trong các mối quan hệ xã hội; tạo được hứng thú đối với các khía cạnh thẩm mỹ của hiện thực; cảm nhận và hiểu biết được cái đẹp trong những biểu hiện đa dạng của nó.

2. Hình thành những quan niệm, chuẩn mực, niềm tin thẩm mỹ; phát triển năng lực phán đoán và đánh giá thẩm mỹ; thị hiếu và lý tưởng thẩm mỹ đúng đắn.

3. Hình thành năng lực sáng tạo nghệ thuật, lòng ham muốn và khả năng đem cái đẹp vào đời sống học tập, lao động và ứng xử.
4. Có thái độ không khoan nhượng đối với những cái xấu xa, phản thẩm mỹ trong tâm hồn, trong hành vi ứng xử, trong hình dáng, trang phục cũng như đối với những cái phi thẩm mỹ trong các tác phẩm nghệ thuật.

GDTM có chức năng định hướng giá trị nghệ thuật cho trẻ và phát triển tiềm năng sáng tạo nghệ thuật cho trẻ, tức là giúp cho trẻ phân biệt được cái nghệ thuật và cái phi nghệ thuật, có xúc cảm trước các tác phẩm nghệ thuật, biết thưởng thức và đánh giá. Không chỉ định hướng cho trẻ thưởng thức nghệ thuật mà GDTM còn phát triển tiềm năng sáng tạo nghệ thuật cho trẻ. GDTM được xem là con đường cơ bản, có giá trị lâu dài có tác dụng định hướng thẩm mỹ đúng đắn cho trẻ; phát hiện, ươm mầm, bồi dưỡng tài năng nghệ thuật.

GDTM trong nhà trường không phải chỉ dành cho những trẻ có năng khiếu nghệ thuật mà giáo dục cho mọi người, tạo dựng cho mọi người nền tảng văn hóa thẩm mỹ mà có nhiệm vụ hình thành và phát triển ở trẻ các hứng thú và nhu cầu cao đối với các giá trị nghệ thuật, làm cho trẻ làm quen với quá trình sáng tạo nghệ thuật, góp phần phát triển toàn diện và hài hòa nhân cách của con người.

1.2. Mối quan hệ giữa chức năng giáo dục và chức năng thẩm mỹ:

Văn hoá vừa là nội dung vừa là mục đích của giáo dục (giáo dục là phương tiện đem văn hoá của loài người đến cho từng cá nhân để biến mỗi cá nhân trở thành con người có văn hoá).GDTM, hiểu theo nghĩa hẹp, là một quá trình, một hệ thống giáo dục xã hội, mà trong đó, chủ thể của giáo dục với một lập trường, một định hướng giá trị nhất định, bằng những phương tiện, những hình thức nhất định, tác động lên con người nhằm hình thành trong họ những nhu cầu và năng lực thẩm mỹvới tư cách là một bộ phận của Mỹ học: "Con vật chỉ xây dựng theo kích thước và nhu cầu giống loài của nó, còn con người thì có thể làm ra mọi kích thước của bất cứ loài nào và ở đâu cũng biết vận dụng tri thức và ý thức của mình để làm ra những sản phẩm theo qui luật của cái đẹp" (Mác). GDTM, hiểu theo nghĩa rộng, chính là sự hình thành văn hoá thẩm mỹ; nghĩa là không chỉ những hoạt động thẩm mỹ đặc thù, mà ngay cả những hoạt động ngoài thẩm mỹ cũng đều phải mang tính nhân văn, đều phải góp phần hoàn thiện con người văn hoá - thẩm mỹ. Năng khiếu và tài năng trong lĩnh vực thẩm mỹ gắn liền với những tố chất đặc biệt của các khí quan, các giác quan của con người (Không thể nói đến năng lực thẩm mỹ nếu ít nhất, con người không có sự phát triển bình thường của đôi mắt, đôi tai... những cơ sở để nhận biết, cảm thụ ánh sáng, âm thanh, màu sắc...).

GDTM là nhằm mục đích hình thành các tình cảm, thị hiếu, quan điểm và lí tưởng thẩm mỹ. Giáo dục thẩm mỹ được coi là một loại hình giáo dục đặc thù tương ứng với các loại hình giáo dục khác nhằm phát triển một năng lực đặc thù ở con người - năng lực thẩm mĩ. Mục đích của chức năng giáo dục là để đạt tới một lí tưởng thẩm mỹ nhất định, còn giáo dục là phương tiện và tiền đề để con người có đủ "dân trí" hướng tới một lí tưởng thẩm mỹ nào đó (cao hoặc thấp) và bao giờ cái lí tưởng thẩm mỹ ấy cũng có chức năng như một tác nhân thúc đẩy sự phát triển và hoàn thiện con người. Nghĩa là trong chức năng giáo dục đã hàm chứa chức năng thẩm mỹ, còn chức năng thẩm mĩ sẽ làm nên tính nhân văn cho một nền giáo dục cụ thể. Như vậy, giáo dục thẩm mỹ có tư cách là một bộ phận cấu thành của hệ thống giáo dục xã hội để phát triển toàn diện con người.
 
1.3. Vai trò của hoạt động tạo hình

Hoạt động tạo hình có vai trò rất lớn đối với sự nhận thức cho trẻ, là phương tiện để phát triển tư duy, trí nhớ, tưởng tượng. Thông qua hoạt động tạo hình trẻ có cơ hội tìm hiểu, nghiên cứu các đối tượng miêu tả để có được hiểu biết, hình dung về đối tượng đó, từ đó trẻ xây dựng các đối tượng giúp tăng thêm vốn hiểu biết của trẻ.

Khi tham gia các hoạt động tạo hình, trẻ tái tạo lại bằng hình tượng của đồ vật, hình tượng quen thuộc mà trước đó trẻ đã tri giác được. Trong trường mầm non, hoạt động tạo hình chính là phương tiện để trẻ thể hiện mình, thông qua nghệ thuật tạo hình trẻ được thử sức mình trong việc thể hiện và sáng tạo thế giới riêng theo tư duy của mình. Với trẻ có tâm hồn nhạy cảm với thế giới xung quanh, thế giới xung quanh chứa đựng bao điều mới lạ, hấp dẫn trẻ, trẻ dễ bị cuốn hút trước cảnh vật đẹp, những bức tranh sinh động hay những con vật ngộ nghĩnh đáng yêu... chính vì vậy hoạt động tạo hình là một trong những hoạt động hấp dẫn nhất đối với trẻ mẫu giáo lớn, nó giúp trẻ tìm hiểu khám phá và thể hiện một cách sinh động những gì trẻ nhìn thấy trong thế giới xung quanh, những gì làm trẻ rung động mạnh mẽ và gây cho trẻ những rung động xúc cảm, tình cảm tích cực.

Hoạt động tạo hình cũng là con đường để giáo dục tình cảm – xã hội cho trẻ, giúp trẻ có thói quen tự giác làm việc. Trẻ được tiếp thu cái đẹp qua hoạt động tạo hình, trẻ trực tiếp trải nghiệm các xúc cảm, các trạng thái tình cảm trong giao tiếp, học hỏi về các kỹ năng xã hội và trẻ biết cách đánh giá các hành vi xã hội.

Hoạt động tạo hình giúp phát triển thể chất cho trẻ, giúp cho đôi bàn tay của trẻ linh hoạt, phát triển khả năng kết hợp khéo léo của đôi tay và đôi mắt; giúp phát triển ngôn ngữ cho trẻ, làm tăng thêm vốn từ và ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ thông qua việc giới thiệu về hoạt động và sản phẩm tạo hình của mình; là môi trường kích thích tính tò mò, ham hiểu biết, cùng với các hoạt động khác giúp cho sự phát triển toàn diện của trẻ.

Vai trò quan trọng của tạo hình ở chỗ nó chính là phương tiện của giáo dục thẩm mĩ.Hoạt động tạo hình là một trong những hoạt động nghệ thuật, đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển thẩm mỹ cho trẻ. Hoạt động tạo hình giúp cho sự phát triển của cảm giác, tri giác thẩm mỹ; giúp trẻ nhận ra màu sắc, hình dạng, đường nét, tỷ lệ, sự sắp xếp trong không gian; nhận thấy được cái đặc trưng và nét đẹp trong sự vật, hiện tượng mà trẻ miêu tả, thúc đẩy sự phát triển của quá trình tri giác và khả năng nhận thức của trẻ; tạo điều kiện cho sự phát triển khả năng sáng tạo của trẻ.

Giáo dục thẩm mĩ cho trẻ thông qua hoạt động tạo hình còn được thể hiện trong việc tổ chức và trang bị cho giờ hoạt động tạo hình, phụ thuộc vào những đồ vật, đồ chơi hay những sự vật, hiện tượng của thiên nhiên, cuộc sống quen thuộc với trẻ. Cần có sự sạch sẽ, trật tự, ngăn nắp, cẩn thận:bút, giấy vẽ, đất nặn được chuẩn bị, sắp xếp cho tiện sử dụng và đẹp mắt; các đồ dùng được bố trí để có thể dễ dàng sử dụng, sao cho trẻ thấy muốn học và có ý thức giữ trật tự; các đồ dùng phải đẹp, phải mang lại niềm vui, sự ngạc nhiên thán phục cho trẻ để làm tăng ấn tượng thẩm mĩ.

1.4. Nội dung của hoạt động tạo hình trong trường mầm non

Tạo hình là một trong những bộ môn quan trọng nhất trong trường mầm non, là một hoạt động học tập mang tính nghệ thuật, là phương tiện quan trọng trong việc giáo dục thẩm mỹ, đạo đức, trí tuệ, thể lực và lao động. Nó có tác dụng to lớn trong việc giáo dục, phát triển và hình thành nhân cách cho trẻ mầm non, giúp trẻ phát triển chức năng tâm lý hình thành ở trẻ tình yêu đối với con người, yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống, yêu cái đẹp... Hình thành ở trẻ những kĩ năng, kĩ sảo, năng lực quan sát, phát triển trí nhớ, trí tuởng tượng, sáng tạo, phát triển khả năng tri giác về hình dáng, cấu trúc, màu sắc của đồ vật bằng mắt một cách có mục đích.

Hoạt động tạo hình bao gồm nhiều hoạt động như: Vẽ, nặn, xé dán, cắt. Qua hoạt động tạo hình đã góp phần đáng kể đến việc hình thành ở trẻ những tri thức, ngôn ngữ của trẻ cũng phát triển hoàn thiện cùng cảm xúc, thẩm mĩ, tính kiên trì, bền bỉ, khéo léo, giáo dục trẻ có ý thức tập thể, biết tương trợ giúp đỡ lẫn nhau, cởi mở, hoà đồng, có tinh thần đoàn kết [1].

1.4.1. Các môn học mỹ thuật: có 2 môn học cơ bản là mỹ thuật và thủ công.

- Mỹ thuật: là môn học thực hành để tạo nên các tác phẩm nghệ thuật và các sản phẩm mang tính mỹ thuật. Đặc biệt là các môn này phải được học hết sức cơ bản. Có các phân môn sau:

+ Hội họa: Vẽ theo mẫu (tranh, ảnh hoặc mẫu thực) và vẽ theo đề tài (là các bài tập vẽ theo chủ đề, thể loại gần gũi với cuộc sống hoặc là tưởng tượng, giả định)

+ Trang trí: Là môn học các phương pháp trang trí, làm đẹp một hình tượng, đồ vật, một không gian.

+ Mỹ thuật ứng dụng: là các bài học về  đồ họa (in ấn,  thiết kế bìa sách…), thời trang (phối màu trong ăn mặc, thiết kế trang phục)…

+ Điêu khắc: là học cách tạo hình bằng khối tích, có thể là đất sét hoặc sỏi… Học sinh sẽ có tư duy tạo hình 3 chiều trong không gian

+ Cảm thụ mỹ thuật: hay còn gọi là môn lịch sử mỹ thuật. Nên đưa học sinh đến bảo tàng và các cuộc triển lãm đương đại nhằm mục đích chính là nâng cao tầm hiểu biết nghệ thuật.

- Thủ công: là làm những đồ dùng, đồ chơi bằng các vật dụng dễ kiếm như giấy màu, lá cây hay những vật liệu phế thải như vỏ đồ hộp, lõi cuộn giấy… giúp học sinh rèn luyện sự khép léo của đôi bàn tay và sự tiết kiệm, giữ gìn bảo vệ môi trường.

- Những hoạt động khác:

+ Học về các chất liệu: học về các chất liệu khác nhau: chì than, sáp, màu nước, bột màu, chất liệu tổng hợp… để trẻ tự chọn chất liệu trong cho phù hợp với các bài tập thực hành.

+ Học ở những địa điểm khác nhau: đây là hoạt động gây hứng thú cho học sinh nhất. Có thể học vẽ trong sân trường, chép tranh tại bảo tàng, làm gốm tại các làng nghề…

+ Trưng bày kết quả học tập: sau mỗi hoạt động, có các buổi trưng bày kết quả học tập, như dạng triển lãm và mời phụ huynh tới dự. Biến những triển lãm này thành sự kiện lớn trong năm, tương đương với ngày khai giảng. Các bài tốt sẽ được treo trang trí trong trường. Như vậy vừa đẹp vừa kích thích ý thức học tập của học sinh.

1.4.2. Th loại vẽ trong trường mầm non

a. Vẽ theo mẫu

- Mục tiêu: Diễn tả lại đúng vẻ đẹp về cấu trúc, hình dạng, tỷ lệ, mầu sắc của mẫu bằng cách nhìn, cách nghĩ, cách cảm thụ của người vẽ (đó là mô phỏng lại, không hoàn toàn sao chép rập khuôn và lược bỏ những gì rườm rà không đẹp); phát triển khả năng quan sát, so sánh, phân tích, tổng hợp và ghi nhớ; cung cấp cho trẻ nhữngkĩ năng kĩxảo tạo hình (Vẽ nét thẳng, nét cong, cách phối hợp các nét vẽ tạo ra các vật, kĩ năng tô mầu, cách bố trí hình vẽ trên giấy...)

- Vẽ theo mẫu có thể hiểu là nhìn mẫu để vẽ, như vậy phải có mẫu vẽ (có thể là vật thật, ảnh chụp, tranh vẽ; có thể là một mẫu riêng lẻ hoặc một nhóm mẫu từ 2 vật mẫu trở lên). Trong giờ vẽ theo mẫu, phải đặt mẫu sao cho từ góc nhìn của trẻ đạt được hình đẹp nhất, đồng thời phải hướng dẫn trẻ cách quan sát để tìm ra góc nhìn đẹp. Đối với trẻ mầm non, yêu cầu mô phỏng, tả lại đúng vẻ đẹp về cấu trúc, hình dạng, tỷ lệ, mầu sắc của mẫunhưng không hoàn toàn sao chép rập khuôn. Trong vẽ theo mẫu phải chú ý đến bố cục, bài vẽ phải cân đối, hình đặc và khoảng trống phải có tỉ lệ thích ứng với nhau.

b. Vẽ theo đ tài

Vẽ theo một đề tài nào đó có nghĩa là không vẽ những vật riêng lẻ mà vẽ nhiều vật khác nhau có mối liên hệ chặt chẽ trong bố cục nhiều tầng cảnh không gian. Khi vẽ cần lưu ý mối quan hệ giữa các vật để lựa chọn vị trí của chúng trong không gian và mối tương quan tỉ lệ giữa chúng để làm nổi bật nội dung đề tài cho sẵn.

c. Vẽ theo ý thích

- Mục tiêu: Phát triển tính độc lập, chủ động trong công việc; phát triển khả năng tư duy sáng tạo để trẻ tự tìm tòi, nảy sinh ý tưởng; giúp trẻ vận dụng những kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo đã được học để thể hiện nội dung chủ đề tự mình sáng tác.

- Yêu cầu:Không trang bị kiến thức mới mà chỉ vận dụng những kiến thức đã học để miêu tả.Nội dung để thể hiện rất đa dạng tùy theo thích của trẻ: có thể vẽ những vật riêng biệt,có thể vẽ theo một đề tài nào đó theo chủ đề, chủ điểm như sự kiện trong truyện cổ tích, phong cảnh thiên nhiên, cảnh gia đình, cảnh trường học, công viên hay đường phố.

d. Vẽ trang trí

- Vẽ trang trí là sắp xếp các họa tiết, đường nét, hình mảng, màu sắc trên các bề mặt tạo cho sản phẩm đẹp hơn. Ví dụ trang trí các hình tròn, vuông, chữ nhật, trang trí các đồ vật trong cuộc sống như khăn, áo váy, ấm chén, đĩa, bát .v.v.

- Mục đích của các giờ dạy vẽ trang trí là: Phát triển ở trẻ xúc cảm thầm mĩ; cung cấp cho trẻ nhữngkĩ năng kĩxảo tạo hình (như: Cách phối hợp các nét vẽ tạo ra các họa tiết, kĩ năng tô mầu, sắp xếp các họa tiết, đường nét, hình mảng, màu sắc trên các bề mặt sản phẩm ...).

- Các cách sắp xếp bố cục trang trí phù hợp với trẻ mầm non là: Cách đều và thẳng hàng;  đối xứng qua trục và qua tâm; nhắc lại các họa tiết.

Khi dạy trẻ vẽ dù bất kì thể loại nào cũng cần lưu ý hai vấn đề: Nội dung vẽ (vẽ gì?) và phương tiện truyền cảm (vẽ như thế nào?), bao gồm: đường nét, hình dáng, màu sắc và cách bố cục.

1.4.3. Hoạt động xé dán, cắt n

Tranh xé dán, cắt dán ởtrường mầm non bắt nguồn từ các thể loại tranh ghép nghệ thuật. Có nhiều loại tranh ghép: tranh ghép từ các mảnh sứ, từ các mảnh kính màu, từ vỏ chai, từ tre, gỗ hay hoa lá.

Trong trường mầm non, giáo viên dạy trẻ thể hiện tranh từ những mảnh giấy màu dán trên nền giấy màu hoặc giấy trắng được gọi là tranh xé dán, cắt dán (mảnh giấy ghép được cắt bằng kéo gọi là tranh cắt dán. Mảnh giấy ghép được xé bằng tay gọi là tranh xé dán).

- Thể loại tranh cắt dán, xé dán trong trường mầm non có thể theo mẫu, theo đề tài; cắt dán trang trí hoặc theo sở thích.
Cũng như ở hoạt động vẽ trong tranh cắt, xé dán ngoài nội dung thể hiện phải chú ý đến các phương tiện miêu tả như đường nét, hình dạng, màu sắc, bố cục.

1.4.4. Hoạt động nặn

Hoạt động nặn là một dạng hoạt động tạo hình. Đặc thù của hoạt động nặn là thể hiện bằng khối.Nặn là một dạng của điêu khắc nhưng sử dụng nguyên liệu mềm dẻo có thể dễ dàng biến dạng khi tác động bằng tay, vì vậy hoạt động này rất phù hợp với trẻ mầm non.

Tính mềm dẻo của nguyên liệu và tính chất khối của vật thể hiện cho phép trẻ nắm được một số kĩ năng dễ hơn về thể hiện động tác. Sự thể hiện mối quan hệ không gian giữa các vật trong hoạt động nặn cũng rất đơn giản vì viễn cảnh không gian trong hoạt động nặn là không gian 3 chiều thực.

Trong hoạt động nặn, phương tiện thể hiện chủ yếu là hình khối.Giờ học nặn trong trường mầm non có 3 thể loại (nặn theo mẫu, nặn theo đề tài, nặn theo ý thích) và có 2 cách nặn (nặn ghép nhiều chi tiết thành 1 vật và nặn vật từ 1 khối đất nguyên).

Tóm lại, cả 3 loại hoạt động vẽ, nặn, cắt – xé dán trong trường mầm non có mối quan hệ chặt chẽ với nhau và có chung những nhiệm vụ như sau: 1. Phát triển ở trẻ khả năng cảm thụ và cảm xúc thẩm mĩ; 2. Bồi dưỡng thị hiếu thẩm mĩ, hình thành cho trẻ tình yêu đối với vẻ đẹp của thiên nhiên, cuộc sống con người và nghệ thuật; 3. Hình thành ở trẻ những kĩ năng, kỹ xảo tạo hình, năng lực quan sát và kĩ năng sáng tạo [2].
 
2. Thực trạng giáo dục thẩm mĩ qua hoạt động tạo hình

2.1. Những quan điểm sai lầm về dạy nội dung mỹ thuật:

- Mỹ thuật là nội dung phụ, chỉ dành cho học sinh có năng khiếu.

Môn mỹ thuậtđã được chú trọng ở các trường tại các thành phố lớn; ở các tỉnh nhỏ hoặc vùng sâu vùng xa chỉ tồn tại cho có, nhiều nơi thậm chí không có. Gần như 100% các trường đều không có phòng học riêng, không có giáo viên chuyên trách. Có nhiều ý kiến (của cả phụ huynh lẫn những nhà chuyên môn) cho rằng chỉ nên có hướng dẫn cho những trẻ có năng khiếu.

Thực tế, môn mỹ thuật có tầm quan trọng không kém các môn toán, văn và các môn khác như Lịch sử, Địa lý, Vật lý…. Vì thế giáo viên dạy mỹ thuật phải là chuyên nghiệp, phải giỏi về cơ bản(hình họa,trang trí, bố cục, chất liệu, phương pháp) và phải có tâm huyết. 

- Học mỹ thuật tức là học vẽ

Hiểu như vậy cũng giống như học nhạc tức là học hát. Quan điểm này cũng đã có vấn đề và đã được đưa ra tranh luận trong các cuộc hội thảo: Học vẽ hay dạy nghệ thuật. Tiêu chí bộ giáo dục đào tạo đã nêu rõ: “ học mỹ thuật giúp các em cảm nhận và vận dụng cái hay, cái đẹp của mỹ thuật vào học tập, sinh hoạt hàng ngày” (Hỏi đáp về dạy học mỹ thuật lớp 1,2,3 - Nguyễn Quốc Toản. 2004).Song nên hiểu rộng hơn là dùng những hiểu biết về cái đẹp ứng dụng vào cuộc sống. Nhưng nội dung môn mỹ thuật đang cho thấy ta đang đào tạo ra những thợ vẽ chứ không phải là người có khiếu thẩm mỹ.

Thực ra mỹ thuật là môn học rất thú vị, nó bao gồm nhiều môn học: Hình họa, trang trí, điêu khắc… Qua đó trẻ cảm nhận và khám phá được cái đẹp qua những quy tắc  được học và qua những bài tập thực hành. Và ứng dụng vào cuộc sống là những gì? Là cách ăn mặc, tác phong sinh hoạt, là tạo ra được các sản phẩm mỹ thuật: trang trí nhà cửa, làm đồ chơi hay vẽ một bức tranh.

- Tranh trẻ con phải ngây thơ

Cụm từ tranh thiếu nhi rất phổ biến và quen thuộc, đa số hiểu tranh thiếu nhi là tranh mang phong cách thiếu nhi và không mấy người hiểu là để chỉ tranh của lứa tuổi thiếu nhi. Vậy đâu là thước đo một bức tranh thiếu nhi đẹp: Đó là hình vẽ hồn nhiên, trong sáng, màu đẹp. Nhưng như vậy, chúng ta đã đánh giá thiếu nhi quá thấp, cho rằng chúng chỉ là trẻ con, và nếu vẽ thì bức tranh phải thể hiện được sự vụng về mà ta cho đó là đáng yêu. Đã bao giờ ta hỏi chúng có thích những bức tranh của mình không? Chắc bạn ngạc nhiên vì đa số không thích. Điều mơ ước của trẻ là được vẽ như người lớn và được vẽ chính xác.

2.2. Những tồn tại trong quá trình tổ chức dạy trẻ hoạt động tạo hình

- Về phía giáo viên:Quá trình tổ chức còn nặng về kết quả sản phẩm, cô chưa chú ý dạy kỹ năng tạo hình cho trẻ.Khi triển khai thực hiện chương trình thí điểm giáo dục Mầm non mới, giáo viên còn nặng nhiều về vấn đề xây dựng kế hoạch, phát triển nhận thức và ngôn ngữ, phát triển thẩm mỹ thường thiên về cảm thụ nghệ thuật âm nhạc, chưa chú ý phát triển nghệ thuật tạo hình ở trẻ, chưa có khả năng tạo cảm hứng cho trẻ khi học tạo hình, chưa biết tận dụng môi trường xung quanh để tạo cảm xúc thẩm mỹ cho trẻ.

- Về nội dung và phương pháp dạy môn Mĩ thuật: Hầu hết các bài học là hoạt động thực hành giúp HS tiếp cận và hình thành kiến thức, kỹ năng cơ bản của hội họa. Một số GV có khả năng sáng tác hội họa và làm đồ họa tốt (tham gia trang trí nhà trường, có thể làm quảng cáo, vẽ tranh triển lãm...); nhưng trong dạy học, những GV này vì có khả năng về hình họa hoặc trang trí nên rất say mê vẽ minh họa trên bảng, thậm chí vẽ trọn vẹn cả bức tranh hay hình trang trí, và còn thí dụ có nhiều lối bố cục khác nhau; vẽ đầy đủ hình của vật mẫu từ một góc nhìn chủ quan của GV... để trẻ tham khảo. Như vậy, GV đã biến giờ dạy học Mĩ thuật thành giờ cho trẻ sao chép theo hình vẽ trên bảng của GV; thay vì hướng dẫn gợi ý hoặc sử dụng đồ dùng dạy học để trẻ thực hành theo khả năng sáng tạo, GV lại vẽ hộ, chữa trực tiếp vào bài vẽ của trẻ và điều khiển trẻ vẽ màu theo ý mình ..., trẻ có thể hoàn thành bài vẽ nhưng GV đã tạo ra tính thụ động và làm mất đi cái hay, cái đẹp và tính sáng tạo của trẻ. Về PPDH, có thể thấy sự biểu hiện rõ nét về cách dạy truyền nghề thủ công của thợ cả với thợ phụ học nghề, hoàn toàn không đúng với mục tiêu và yêu cầu dạy học MT và tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ.

- Về phía trẻ: Trẻ chưa có kỹ năng cầm bút và tô vẽ; trẻ còn nhút nhát không tích cực hoạt động; ngôn ngữ của trẻ còn hạn chế, chưa diễn tả được ý hiểu của mình đối với người khác.

- Về điều kiện cơ sở vật chất:Phòng học diện tích hẹp nên việc tổ chức giờ hoạt động tạo hình còn gặp rất nhiều trở ngại; môi trường cho trẻ hoạt động còn nghèo nàn…
 


3. Biện pháp giáo dục thẩm mĩ cho trẻ mầm non thông qua hoạt động tạo hình

3.1. Rèn luyện sức sáng tạo mỹ thuật cho trẻ

3.1.1. Xác định lĩnh vực rèn luyện sức sáng tạo mỹ thuật cho trẻ

Tài năng của con người được thể hiện ở nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội. Đó có thể là khả năng về hội họa, ca hát hay sáng tác thơ ca… Một đứa trẻ thích vẽ tranh hay thích quan sát các tác phẩm hội họa nên được cha mẹ hay người thân khuyến khích, động viên và tạo điều kiện để có thể phát huy khả năng đó. Điều đó chứng minh rằng, khi xác định đúng lĩnh vực rèn luyện thì tài năng được nhân lên từng ngày. Nếu cha mẹ hay người thân mong muốn đứa trẻ đó lớn lên phải là một ca sĩ, một nhà soạn nhạc hay một nhà thơ thì tất cả mọi hoạt động rèn luyện sẽ tập trung theo một cách thức khác. Mọi hoạt động liên quan đến hội họa bị lãng quên và dần dần tài năng sẽ lu mờ. Vì thế, cần định hướng chính xác lĩnh vực thể hiện tài năng và tạo điều kiện thuận lợi để cho trẻ được cảm nhận cái đẹp thông qua hội hoạ, qua đó chắp cánh cho trẻ những tài năng nghệ thuật đó.

3.1.2.Hình thành thói quen luyện tập các hoạt động mỹ thuật

Để có thể hình thành cho trẻ ước mơ sáng tạo mỹ thuật, việc luyện tập là điều không thể thiếu được và nó chính là cốt lõi của sự thành công mỗi trẻ. Hãy sắp xếp thời gian biểu khoa học để việc luyện tập cho trẻ được diễn ra thường xuyên, đều đặn tạo thành thói quen sinh hoạt hàng ngày nhằm nuôi dưỡng “chồi non nghệ thuật” cho trẻ. 

Khi đã xác định con đường đi trong hoạt động mỹ thuật,trẻ có thể tham gia vào các câu lạc bộ mỹ thuật. Với sự tiến bộ của công nghệ thông tin như ngày nay, có thể tạo ra các trang web hoặc blog cá nhân để giới thiệu các sáng tác của trẻ. Với lòng say mê và kiên trì thì “chồi non nghệ thuật” của trẻ sẽ dần dần lớn lên hàng ngày.

Hãy luôn nhớ việc cho trẻ tham gia vào các hoạt động mỹthuật là một phần không thể thiếu được trong hoạt động giáo dục thẩm mĩ cho trẻ.  

3.1.3. Tạo cho trẻ cơ hội mở rộng lĩnh vực thể hiện tài năng mỹ thuật

Tài năng của trẻ chỉ được mọi người biết đến và công nhận khi nó được thể hiện ra. Vì vậy, trước hết hãy tạo cho trẻ là một con người tự tin và mạnh dạn. Khi người thân hoặc bạn bè tổ chức các hoạt động mừng sinh nhật, ngày cưới, ngày lễ tết hay một kỷ niệm một dịp quan trọng nào đó, hãy hướng dẫn trẻ chuẩn bị trước và nắm lấy cơ hội để thể hiện tài năng của bản thân qua các bức vẽ hay tác phẩm nghệ thuật độc đáo nào đó. Khi có nhiều cơ hội tham gia hoạt động, trẻ sẽ tiến bộ không ngừng và thay đổi cuộc sống của mình.

Trí tuệ sáng tạo sẽ không ngừng vươn xa nếu chúng ta biết cách luyện tập thường xuyên, đều đặn. Do vậy,bất cứ lúc nào cũng có thể rèn luyện khả năng của trẻ, ví dụ như khi đang ở trên phố, trẻ có cơ hội được ngắm thế giới tươi đẹp với những ngôi nhà xinh xắn được kiến trúc theo lối cổ xưa hay hiện đại, ngắm những tấm biển quảng cáo rực rỡ sắc màu hay những khuôn mặt rạng ngời của mọi người, và trẻ có thể tái hiện lại những hình ảnh đó bằng những tác phẩm mỹ thuật (tranh vẽ, mô hinh…) qua óc tưởng tượng phong phú của mình - đó chính là cách luyện tập tuyệt vời.

Một lời khuyên đó là đừng bao giờ để trẻ nghĩ rằng mình không thể làm được cái này hay cái khác. Trong mỗi lĩnh vực, chúng chỉ bỡ ngỡ lúc ban đầu khi mọi việc đều là mới lạ. Hãy cố gắng rèn luyện cho trẻ để trẻ tự khẳng định có thể làm được điều đó, vì thế mà lĩnh vực thể hiện tài năng của trẻ sẽ trở nên rộng lớn vô hạn.

3.2. Đổi mới các hoạt động tạo hình cho trẻ

3.2.1.Tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ thông qua môi trường thiên nhiên

Nguồn ấn tượng không bao giờ cạn về cái đẹp chính là thiên nhiên. Thiên nhiên có ảnh hưởng mạnh mẽ đối với sự phát triển của tâm hồn con người. Con người mỗi lúc buồn chán lại tìm đến thiên nhiên, ngồi yên lặng nhìn đồng cỏ với âm thanh rì rào trong gió, lúc đó ta lại cảm thấy yêu đời hơn, muốn sống tốt đẹp hơn. Do đó, cần biết tận dụng sức mạnh của thiên nhiên để giáo dục tâm hồn trong sáng cho trẻ, tìm cho trẻ khung cảnh thiên nhiên với ánh mặt trời rực rỡ, những khóm cây khoác trên mình mảnh lá xanh non đang đưa mềm mại trong gió, giọt sương long lanh trên lá, những bông hoa muôn màu… để trẻ thể hiện qua hình vẽ củ mình.
Hoạt động tạo hình cần biết khuyến khích trẻ quan sát, nhận xét các sự vật hiện tượng thiên nhiên giúp trẻ bị thu hút vào vẻ đẹp tinh tế của thiên nhiên, tâm hồn trẻ sẽ tràn ngập niềm vui sướng khi tiếp xúc với thiên nhiên, trẻ càng yêu quý thiên nhiên và muốn mình trở nên đẹp hơn, tốt hơn; đồng thời tăng thêm ý thức bảo vệ và chăm sóc thiên nhiên tạo môi trường ngày càng đẹp hơn cho trẻ.

3.2.2. Đưa trẻ đến với thế giới hội họa

Nội dung hoạt động tạo hình trong trường mầm non cũng là một phương tiện phát triển thẩm mỹ cho trẻ rất hữu hiệu. Hoạt động tạo hình đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển thẩm mỹ cho trẻ. Hoạt động tạo hình là một trong những hoạt động nghệ thuật giúp cho trẻ có điều kiện thuận lợi nhất cho sự phát triển của cảm giác, tri giác thẩm mỹ; giúp trẻ nhận ra màu sắc, hình dạng, đường nét, tỷ lệ, sự sắp xếp trong không gian… nhận thấy được cái đặc trưng và nét đẹp trong sự vật, hiện tượng mà trẻ miêu tả.
Những bức tranh nghệ thuật là những cửa sổ mà đó con người sẽ nhìn thấy thế giới trong sáng hơn. Yêu cầu sơ đẳng trong hội họa với trẻ mẫu giáo là quan sát thiên nhiên để có cảm xúc yêu thích những bức tranh. Từ chỗ ngắm nhìn những bức tranh sẽ dẫn đến trẻ hứng thú vẽ tranh, đây là thời điểm trí tưởng tượng của bé phát triển phong phú nhất. Những đồ chơi, đồ vật, đám mây, mặt trời, ngôi nhà thân yêu, hình ảnh cha mẹ, cô giáo … đều là đề tài yêu thích trong các bức vẽ của trẻ. Sự sáng tạo của trẻ trong tranh vẽ sẽ trở thành phương tiện để trẻ nhận thức cái đẹp và thể hiện sự phong phú của tâm hồn trẻ.

3.2.3.  Tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ thông qua lễ hội

Cùng với các giờ học chính khoá nhà giáo dục tạo cơ hội cho các em được tham gia vào các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, ngoài trường và tiếp xúc với các mặt của đời sống con người bằng cách nhà giáo dục sử dụng khéo léo các phương tiện nghệ thuật cũng như các phương tiện thẩm mỹ khác trong hiện thực (thiên nhiên, lao động, đời sống xã hội, quan hệ giao tiếp, các hành vi ứng xử…) để các em bộc lộ quan hệ thẩm mỹ của mình trong các hoạt động đó. Khi bộc lộ các em sẽ dễ dàng nhận ra điểm mạnh, điểm yếu của mình một cách tinh tế. Đây lại chính là động lực thúc đẩy các em bước những bước tiếp theo trong quá trình hoàn thiện mình về mặt quan hệ thẩm mỹ dưới vai trò chủ đạo của nhà giáo dục.

Ngoài bài giảng trên lớp trẻ cần được ôn luyện mọi nơi, mọi lúc để được trình bày hay thể hiện những gì mình học được. Thông qua các hoạt động tổ chức lễ hội, có thể tổ chức hoạt động mỹ thuật theo một chương trình trưng bày sản phẩm mà tất cả trẻ được tham gia nhằm giúp trẻ hứng thú với bộ môn mỹ thuật.

3.2.4.Thường xuyên tổ chức các cuộc thi cho trẻ:

Tổ chức cho trẻ thi vẽ (vẽ tặng bà, mẹ, cô giáo, anh chị em, bạn bè nhân ngày lễ, ngày sinh nhật …), ngày hội tạo hình theo chủ đề nhân các ngày lễ, ngày hội hàng năm (như ngày 8/3, 1/6, 20/11, 22/12 …) nhằm khuyến khích những trẻ có khả năng, năng khiếu về lĩnh vực thẩm mỹ và thể hiện sự sáng tạo của mình góp phần khơi gợi óc nghệ thuật cho trẻ, động viên khuyến khích những trẻ nhút nhát, thiếu tự tin cố gắng hơn để tạo ra được nhiều tác phẩm đẹp. Qua hội thi trẻ tự thể hiện khả năng tạo hình với nhiều hình thức khác nhau. Các bé được tham gia rất nhiều hoạt động như: Vẽ màu nước, in tranh bằng các nguyên vật liệu (rau, củ, quả, ngón tay); cắt dán trang trí mặt nạ, làm hộp bút, làm câu đối Tết... hay những bức tranh tĩnh vật, tranh chân dung mẹ vẽ bằng màu bột, rất nhiều bức tranh phong cảnh về quê hương đất nước và những sản phẩm vô cùng sáng tạo của bé.

Để khích lệ, động viên trẻ tham gia các hoạt động tạo hình và tạo cơ hội cho trẻ thể hiện năng khiếu bản thân, trong các cuộc thi đều trao một số giải thưởng; Giải ấn tượng, giải tài năng, giải tác phẩm ngộ ngĩnh... Tất cả những trẻ tham dự hội thi đều được trao giải thưởng. Do vậy trẻ rất thích thú, phấn khởi, qua đó kích thích trẻ tạo ra sản phẩm và rèn kỹ năng tạo hình từ các cuộc thi.

3.2.5.Thực hiện tốt công tác tuyên truyền với phụ huynh

Để có thể đạt hiệu quả cao nhất trong giáo dục thì việc tuyên truyền, kết hợp với phụ huynh là điều vô cùng quan trọng như: Thông báo về chương trình dạy theo chủ điểm và thay tin hàng tuần để phụ huynh biết và phối hợp với giáo viên rèn luyện thêm cho trẻ; vận động phụ huynh hỗ trợ kinh phí và vật liệu mở cho hoạt động hội hoạ và tổ chức các hoạt động tạo hình như: thùng giấy, ống lon, hộp sữa, bảng, chai nhựa, quần áo cũ, dụng cụ hóa trang…
 

3.3. Tích hợp hoạt động tạo hình với các hoạt động giáo dục khác

Ngoài hoạt động tạo hình trong trường mầm non còn có những hoạt động khác như âm nhạc (hát, múa), toán, tìm hiểu môi trường xung quanh, tiếng Việt, kể chuyện… Những hoạt động này có quan hệ chặt chẽ với nhau và bổ sung cho nhau.

3.3.1.Tích hợp hoạt động tạo hình trong hoạt động làm quen với tác phẩm văn học

Văn học là nghệ thuật phổ biến và có tác dụng giáo dục mạnh mẽ nhất. Đối với trẻ mẫu giáo, hãy đọc và kể cho trẻ nghe những câu truyện cổ tích kèm theo những bức tranh minh họa sinh động để đưa trẻ vào thế giới bí ẩn đầy huyền thoại và giàu trí tưởng tượng, gợi lên ở trẻ những ước mơ về cái đẹp, cái nhân hậu luôn chiến thắng cái xấu, cái thấp hèn; gợi lên cho trẻ những hình tượng để trẻ có thể vẽ, nặn các nhân vật theo trí tưởng tượng của mình

Hãy chuẩn bị trang phục phù hợp cho trẻ để trẻ được tự thể hiện cảm xúc, tình cảm của mình qua hoạt động đóng kịch, sắm vai … khi thể hiện một câu truyện.

3.3.2.Tích hợp hoạt động tạo hình trong hoạt động làm quen với toán và khám phá khoa học

Đây là hoạt động cung cấp cho trẻ nhiều kiến thức về tự nhiện và xã hội, về cỏ cây hoa lá các con vật. Khi trẻ được khám phá và trải nghiệm về những điều mới lạ trong cuộc sống. Hoạt động tạo hình hướng trẻ nặn hay vẽ về quả, các con vật; các bộ phận của các phương tiện giao thông; các hình, khối hình học... không chỉ để khắc sâu kiến thức mà còn phát triển năng khiếu cho trẻ.Hoạt động tạo hình giúp trẻ làm quen với những hình khối, kích thước khác nhau của vật, điều này giúp trẻ học môn toán một cách dễ dàng hơn và ngược lại; để thực hiện bài tập tạo hình, trẻ phải học cách quan sát vật, thiên nhiên, con người, con vật… hoạt động này rất gần gũi với hoạt động tìm hiểu môi trường xung quanh.

Ngoài ra, khám phá khoa học tạo điều kiện cho trẻ tiếp xúc với thiên nhiên sống động xung quanh, đó là cách thức làm giầu cảm xúc cho trẻ nhanh chóng và hấp dẫn. Thông qua môn làm quen với môi trường xung quanh, tổ chức cho trẻ cách làm các loại hoa, quả, đồ dùng bằng đất nặn, xé dán, bồi giấy… mà trẻ được tri giác được (như: các loại cây, hoa, các loại quả, các loại đồ vật…); vẽ lại những bức tranh mà trẻ quan sát được (như: các tranh ảnh về phong cảnh đất nước, rừng và biển, cảnh sinh hoạt của con người, các tác phẩm nghệ thuật…); so sánh tìm tòi những đặc điểm chung của những con vật cùng nhóm, cùng loài; phân biệt được những đặc điểm giống và khác nhau của các loại cây, hoa, quả...

3.3.3.Tích hợp hoạt động tạo hình trong hoạt động âm nhạc

Âm nhạc là ngôn ngữ của tình cảm là phương tiện để thực hiện những cảm xúc tinh tế của con người; là nhu cầu cuộc sống, là món ăn tinh thần không thể thiếu được đối với đời sống; là ngôn ngữ chung của nhân loại.

Hoạt động tạo hình tạo ra môi trường thẩm mỹ cho hoạt động âm nhạc, đưa âm nhạc đến với không gian thật đang diễn ra (như không gian một câu truyện âm nhạc, một vở nhạc kịch; không gian của mùa xuân với trang trí cành đào, bánh trưng xanh, câu đối đỏ…), hoạt động tạo hình làm cho hoạt động âm nhạc sống động hơn, giúp trẻ hình dung về môi trường ca hát (Việc trang trí các đạo cụ âm nhạc góp phần làm các buổi biểu diễn sinh động hơn, các diễn viên nhí tay trong tay những cây đàn được trang trí nhiều màu xanh đỏ hay diện trên mình những bộ trang phục nhiều màu sắc làm nổi bật trên sân khấu biểu diễn âm nhạc sẽ làm cho trẻ thêm hứng khởi hoạt động)...

Xây dựng cho trẻ khả năng tạo hình theo âm nhạc: Khi trẻ lắng nghe một đoạn nhạc, trẻ có thể hình thành các ý tưởng và bức tranh theo con mắt trẻ thơ của mình, trẻ có thể vẽ, nặn những bức tranh theo cách mà âm nhạc tạo cảm xúc trong trẻ.

3.3.4. Tích hợp hoạt động tạo hình với các hoạt động học tập khác

+ Sử dụng củ quả làm dụng cụ in một cách sáng tạo. Liên kết hoạt động in này với hoạt động nấu ăn hoặc hoạt động nhận thức về môi trường khi trẻ khám phá các loại rau củ.

+ Tạo hình cũng có thể tìm thấy trong các hoạt động chơi với cát và nước: Cung cấp cho trẻ các loại phương tiện khác nhau để trẻ có thể thổi bong bóng, thổi ống hút tạo ra các công trình hoặc các họa tiết trên cát ẩm.

+ Sau khi trẻ đã quan sát và tìm hiểu về các loài hoa, các loài động vật và côn trùng, trẻ có thể tạo ra một bức tranh tường lớn về các loài hoa, động vật và công trùng bằng hoa, lá, thân cây, vỏ sò, vỏ ốc, cánh bướm…; tạo ra mô hình bằng đất nặn và các đồ tái sử dụng; tạo thêm các họa tiết trên những đồ vật sẵn có và tái hiện chúng qua các tác phẩm nghệ thuật của mình.

+ Quan sát những hình ảnh minh họa trong một quyển truyện tranh, thưởng thức và nói về chúng. Sau đó yêu cầu trẻ tạo ra các mô hình minh họa phong cách hoặc chủ đề đó. Trẻ có thể được khuyến khích để tạo ra các quyển sách tranh của riêng mình.

KẾT LUẬN

GDTM trong nhà trường là biện pháp hữu hiệu, lâu dài để định hướng thẩm mỹ và phát triển năng lực sáng tạo thẩm mỹ trong nghệ thuật nói riêng và trong cuộc sống nói chung. Thông qua hoạt động tạo hình, giáo viên cho trẻ tiếp xúc với các tác phẩm mỹ thuật (đó chính là con đường hình thành cho học sinh xúc cảm, tình cảm thẩm mỹ chân chính với từng tác phẩm, với nghệ thuật; hình thành năng lực quan sát, năng lực nhận xét, đánh giá và khêu gợi lòng ham muốn sáng tạo cái đẹp), cung cấp cho học sinh kiến thức và kỹ năng cơ bản của mỹ thuật (như cách cầm bút; cách vẽ đường nét, hình khối, bố cục, màu sắc;cách sử dụng các nguyên liệu như màu nước, giấy, hồ dán; cách vẽ một bài trang trí, bài vẽ theo mẫu, bài vẽ tranh theo đề tài;kiến thức về lịch sử mỹ thuật…).

Để trẻ có lòng đam mê với nghệ thuật, hướng tới cái đẹp trong cuộc sống, trẻ cần được tổ chức tham gia các hoạt động mỹ thuật chào mừng các ngày lễ lớn trong năm, chào đón các sự kiện chính trị nổi bật bằngnhững sản phẩm trẻ yêu thích như: vẽ tranh, mô hình… Đây là con đường hình thành năng lực sáng tạo cho trẻ, là yếu tố cần thiết để giúp trẻ tự tin và học tốt ở các độ tuổi tiếp theo.

Trong quá trình hội nhập, cần phải tránh được những bất cập như lối dạy thực dụng, nhồi nhét…thì mỹ thuật luôn rất công bằng vớimọi đối tượng nào từ nông thôn, vùng sâu, vùng xa đến thành thị và các thành phố lớn. Mọi trẻ, nếu được học đúng cách đều có thể cảm nhận được vẻ đẹp của thiên nhiên, có cảm xúc với cái đẹp trong cuộc sống; đều có thể tiến bộ rất nhanh, tự tin hơn trong bất cứ môi trường nào.Đây là tiền đề đầu tiêngiúp trẻ luôn giữ được sự cân bằng.
 
TÀI LIỆU THAM KHẢO
  • Giáo trình Mĩ học đại cương – NXB Giáo dục
  • Đào Thị Quyên (2013), Một số biện pháp nâng cao chất lượng mẫu giáo 5-6 làm quen với tạo hình, SKKN
  • Lê Hồng Vân – Vũ Dương Công  (2014), Tổ chức hoạt động tạo hình trong trường mầm non, Giáo trình Trường Cao đẳng Sư phạm Trung ương.
  • ThS. Phạm Minh Tùng
    Khoa Mỹ thuật – Trường CĐSP Trung ương
     

    Nguồn tin: Vụ GDMN - Bộ GD&ĐT:

    Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

    Click để đánh giá bài viết

      Ý kiến bạn đọc

    Mã bảo mật   

    Những tin mới hơn

    Những tin cũ hơn

    Giới thiệu về website

    SPMAMNON.EDU.VN là trang web hỗ trợ cán bộ quản lý, giáo viên, sinh viên chuyên ngành giáo dục mầm non và cha mẹ trẻ trong chăm sóc giáo dục trẻ ở các cơ sở giáo dục mầm non và gia đình

    Thống kê lượt truy cập
    • Đang truy cập143
    • Máy chủ tìm kiếm2
    • Khách viếng thăm141
    • Hôm nay2,576
    • Tháng hiện tại278,573
    • Tổng lượt truy cập9,976,229
    Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây